Vijf verhalen verbonden door solidariteit: de première van het Displacement Film Fund in Rotterdam
May 19, 2026
Nieuws
Vanuit de poort van Rotterdam begint het fonds voor ontheemden zijn geschiedenis.
![Een afbeelding van iemand die een toespraak houdt op een podium, met het logo van het internationale filmfestival geprojecteerd op een groot scherm achter hem.]()
Op 30 januari 2026 beleefden vijf korte films, ondersteund door het Displacement Film Fund (DFF), hun wereldpremière op het International Film Festival Rotterdam (IFFR), in een stad die ooit een belangrijk vertrekpunt was voor migranten op weg naar Noord-Amerika. Het fonds is opgericht om filmmakers te ondersteunen die ontheemd zijn, of wier werk direct verband houdt met ontheemding, om zo met urgentie te reageren op een groeiende wereldwijde crisis en ervoor te zorgen dat deze verhalen een breder publiek bereiken. Deze première markeerde de eerste publieke presentatie van het fonds. UNIQLO droeg € 100.000 bij aan het initiatief als oprichtingspartner.
Enkele uren voor de vertoning werd er een persconferentie gehouden in Fenix, een museum gewijd aan migratie. Op het podium stonden Cate Blanchett, Goodwill Ambassador van UNHCR; Clare Stewart, directeur van IFFR; Tamara Tatishvili, directeur van het Hubert Bals Fonds (HBF); en de vijf ondersteunde filmmakers: Mohammad Rasoulof, Maryna Er Gorbach, Mo Harawe, Hasan Kattan en Shahrbanoo Sadat.
![Een groepsfoto van Cate Blanchett en haar medewerkers met tassen met het opschrift]()
Van eind 19e tot begin 20e eeuw was Rotterdam een van Europa's belangrijkste toegangspoorten tot Noord-Amerika. In de decennia na de Tweede Wereldoorlog werd Rotterdam ook een aankomststad; tegenwoordig heeft naar verluidt meer dan de helft van de bevolking een migratieachtergrond. Blanchett merkte op hoe bijzonder het is om een fonds voor "ontheemding" te presenteren in een stad die gevormd is door migratie. "Het had geen betere plek kunnen zijn om deze films in première te laten gaan," zei ze. "Er is hier in Rotterdam zo'n synergetische samenwerking. Zeggen dat het een passieproject is geweest, is een enorm understatement." Ze herinnerde zich dat het fonds eind 2023 voor het eerst werd aangekondigd tijdens het Global Refugee Forum van de UNHCR. Een jaar later hadden vijf films al hun wereldpremière bereikt. Het initiatief, merkte ze op, is nu aan zijn tweede cyclus begonnen.
“En als je erover nadenkt, is het net als vrouw zijn – de ervaring van vrouw-zijn is niet monolithisch. De ervaring van ontheemding is dat ook niet. Er zijn overeenkomsten en thema's die naar voren komen, maar ze zijn enorm verschillend. Elke film is zo uniek en komt voort uit het innerlijke wezen van deze filmmakers. Maar als je ze samen ziet, als een groep, was ik me zo bewust van de verschillende perspectieven. Want ik denk dat we op dit moment in de wereld behoorlijk losgezogen zijn van de waarheid. En natuurlijk is de waarheid opgebouwd uit vele verschillende perspectieven. De vorm die deze avond heeft aangenomen, is juist heel levendig en laat die verschillende perspectieven goed tot uiting komen.”
Stewart benadrukte de responsiviteit van het fonds en merkte op dat de snelle structuur filmmakers in staat stelde zich binnen een kort tijdsbestek op de productie te concentreren. Tatishvili omschreef de kern van het initiatief in één woord: solidariteit.
![Een afbeelding van Cate Blanchett en andere vertegenwoordigers die op een rij zitten tijdens een persconferentie en via microfoons spreken.]()
Vijf filmmakers, vijf vormen van ontheemding
![Een afbeelding van Cate Blanchett en andere vertegenwoordigers die schouder aan schouder staan voor een achtergrond met logo]()
Voor de vertoningen werd tijdens de openingsceremonie het gedicht 'What We Carry' van Amanda Gorman voorgedragen. "We lopen de toekomst tegemoet, met niets anders dan de wereld in onze armen," besloot ze.
De eerste film was 'Rotation' van de Oekraïense regisseur Maryna Er Gorbach, een portret van een jonge vrouw die tijdens de oorlog in militaire dienst wordt geroepen. Tijdens de persconferentie reflecteerde Er Gorbach op haar terugkeer naar Oekraïne voor de opnames en de confrontatie met de realiteit dat oorlog niet alleen het dagelijks leven, maar ook de omstandigheden waaronder films gemaakt worden, verandert.
"Ik wilde het hebben over de verschuiving van de normaliteit die we in Oekraïne ervaren, hoe het gewone leven geleidelijk aan wordt verdrongen. Het is niets bijzonders. Ik weet zeker dat het in elk land zou kunnen gebeuren," zei ze. Toen ze terugkeerde naar Oekraïne, realiseerde ze zich dat zelfs de productieomstandigheden door de oorlog waren veranderd. "We konden de veiligheid niet op de gebruikelijke manier garanderen. We moesten alle mogelijke omstandigheden vinden en ons daaraan aanpassen," merkte ze op. Ze legde uit dat ze zich aangetrokken voelde tot degenen die niet voor dit pad hadden gekozen, die gedwongen waren hun burgerleven achter zich te laten voor militaire dienst.
“Rotatie”
Shahrbanoo Sadats Super Afghan Gym, een sociale komedie die zich afspeelt in een gesloten sportschool in Kabul die slechts kort per dag open is voor vrouwen, is gebaseerd op haar eigen ervaringen. De film belicht vrouwen die, op een ingetogen maar vastberaden manier, ernaar streven zichzelf te zijn binnen de strenge sociale beperkingen.
"Ik had het gevoel dat ik nergens thuishoorde, niet in Iran, niet in Afghanistan, zelfs niet nadat ik naar Duitsland was verhuisd. Films maken, mezelf leren hoe het moest, was echt een soort therapie voor me. Het hielp me mijn stem en mezelf te vinden. Uiteindelijk besefte ik dat al deze identiteiten – Iraans, Afrikaans, buitenlander, 'de ander', ontheemde – labels zijn die me van buitenaf zijn opgelegd. Van binnen ben ik dezelfde persoon."
“Super Afghan Gym”
Allies in Exile, geregisseerd door de Syrische filmmaker Hasan Kattan, is een documentaire die Kattan en zijn goede vriend Fadi Al-Halabi volgt terwijl ze zich een weg banen door het bureaucratische doolhof van de asielprocedure, na 14 jaar samen het Syrische conflict te hebben gedocumenteerd.
“Elke seconde, elk beeld is een herinnering, iets dat ik van thuis heb geërfd”, zei Kattan. Tijdens zijn reis van Syrië naar Turkije en uiteindelijk naar Londen, toen de realiteit ondraaglijk werd, greep hij terug naar die archieven. “Als je je thuis verliest, probeer je het in een andere vorm te hercreëren”, vervolgde hij. “Het maken van deze film was voor mij een proces van heling.”
“Allies in Exile”
Mo Harawe’s Whispers of a Burning Scent, uit Somalië, benadert ontheemding op een indirecte manier. De film volgt een toetsenist op een bruiloft in Mogadishu die voor de rechter moet verschijnen, beschuldigd van het trouwen met een 75-jarige vrouw met dementie om haar eigendom te kunnen verkopen.
“Het hoeft niet per se direct over ontheemding te gaan. Waar het om gaat, is hoe je de ervaringen en gevoelens overbrengt die je als iemand die het heeft meegemaakt met je meedraagt. Ontheemding kent verschillende stadia, verschillende fasen. Voor mij betekende het maken van de film het meest, maar ook de kans om samen te werken met een team in Somalië, waar de infrastructuur voor filmproductie nog steeds erg beperkt is.”
“Whispers of a Burning Scent”
Vasthouden aan onze menselijkheid
![Een afbeelding van een ontroerend moment op een filmfestival waar twee mannen elkaar innig omarmen.]()
Na afloop van de vertoning stond het uitverkochte Oude Luxor Theater op voor een warm staande ovatie. De sfeer was geladen met een gevoel van verbondenheid tussen de films en de realiteit die zich buiten het scherm afspeelde. Tijdens de vraag- en antwoordsessie, waarbij Blanchett en Stewart zich bij de filmmakers op het podium voegden, spraken de regisseurs – van wie velen elkaars werk voor het eerst zagen – met een zichtbaar gevoel van solidariteit.
"Ik ben altijd een heel hoopvol persoon geweest," zei Mohammad Rasoulof. "Ik heb anderen altijd aangeraden een creatieve uitlaatklep te vinden voor hun pijn, om hun pijn om te zetten in kunst. Maar nu heb ik een diep gevoel van absurditeit en zinloosheid."
De opmerking, uitgesproken in een kalme, afgemeten toon, zorgde voor een plotselinge stilte in de zaal. Rasoulof, die in Iran geboren is, uitte zijn spijt over de gewelddadige onderdrukking van protesten door de Iraanse regering. De avond werd afgesloten met zijn korte film Sense of Water, een werk dat de afstand tussen taal en gevoel onderzoekt.
![Een afbeelding van verschillende vertegenwoordigers die het publiek begroeten voor een scherm waarop in grote letters]()
Nadat hij in het geheim The Seed of the Sacred Fig had voltooid, vluchtte Rasoulof anderhalf jaar geleden Iran uit – hij stak de bergen over en verliet het land illegaal – voordat hij zich uiteindelijk in Duitsland vestigde. Iran verlaten voor Europa voelde als het betreden van onbekend terrein. "Het was een open vraag voor mij: hoe het zou zijn om te werken, om een film te maken als filmmaker in ballingschap in een nieuwe cultuur die ik niet goed kende." Hij vroeg zich af of het überhaupt mogelijk was om zijn verleden en zijn cultuur te verbinden met wat hij "de fractie van een seconde waarin ik leefde" noemde – het heden – en toch een verhaal te vertellen dat overal ter wereld weerklank zou vinden. Hij ging ook in op wat hij beschreef als de mythe dat kunstenaars geen betekenisvol werk meer kunnen creëren wanneer ze hun thuisland verlaten. "Ik wilde dat doorbreken," zei hij, en vertelde het publiek dat het maken van Sense of Water hem bevrijdde van de angst om buiten Iran te creëren.
"Whispers of a Burning Scent"
Tot slot sprak Blanchett, die mede het Displacement Film Fund heeft opgericht, Ze waarschuwde voor het gevaar "vervreemd te raken van onze eigen menselijkheid". Film, zei ze, "stelt ons in staat om die verbinding te herstellen".
Een avond vol gelach en tranen, van intense spanning tot momenten van warmte, eindigde onder aanhoudend applaus. Dat geluid was niet alleen een eerbetoon aan de films zelf, maar ook aan degenen die ze onder moeilijke omstandigheden blijven maken, en droeg het gevoel met zich mee dat deze werken verder zullen reizen en de wereld daarbuiten zullen bereiken.
![Een afbeelding van Cate Blanchett die achter een podium staat en een toespraak houdt op een podium met logo]()
UNIQLO heeft besloten dit jaar nog eens € 100.000 bij te dragen aan de tweede cyclus van het Displacement Film Fund. Het bedrijf zal het initiatief blijven steunen om de stemmen van vluchtelingen over de hele wereld te versterken door middel van de kracht van film.
Over het Displacement Film Fund
Het Displacement Film Fund (DFF) is opgericht om het werk van ontheemde filmmakers, of filmmakers met een bewezen staat van dienst in het creëren van authentieke verhalen over de ervaringen van ontheemden, te ondersteunen en te financieren. Het pilotprogramma voor de financiering van korte films werd gelanceerd tijdens IFFR 2025 door UNHCR Goodwill Ambassador Cate Blanchett, met steun van Master Mind, UNIQLO, Droom en Daad, de Tamer Family Foundation en Amahoro Coalition als Founding Partners, het Hubert Bals Fund als Management Partner en UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie, als Strategische Partner. Tijdens het 55e Internationale Filmfestival Rotterdam kondigde DFF een nieuwe Major Partner aan: Aarti Lohia en de SP Lohia Foundation, die na het succes van het pilotjaar hun steun aan DFF toezegden.
Lees meer over het DFF
Op 30 januari 2026 beleefden vijf korte films, ondersteund door het Displacement Film Fund (DFF), hun wereldpremière op het International Film Festival Rotterdam (IFFR), in een stad die ooit een belangrijk vertrekpunt was voor migranten op weg naar Noord-Amerika. Het fonds is opgericht om filmmakers te ondersteunen die ontheemd zijn, of wier werk direct verband houdt met ontheemding, om zo met urgentie te reageren op een groeiende wereldwijde crisis en ervoor te zorgen dat deze verhalen een breder publiek bereiken. Deze première markeerde de eerste publieke presentatie van het fonds. UNIQLO droeg € 100.000 bij aan het initiatief als oprichtingspartner.
Enkele uren voor de vertoning werd er een persconferentie gehouden in Fenix, een museum gewijd aan migratie. Op het podium stonden Cate Blanchett, Goodwill Ambassador van UNHCR; Clare Stewart, directeur van IFFR; Tamara Tatishvili, directeur van het Hubert Bals Fonds (HBF); en de vijf ondersteunde filmmakers: Mohammad Rasoulof, Maryna Er Gorbach, Mo Harawe, Hasan Kattan en Shahrbanoo Sadat.
Van eind 19e tot begin 20e eeuw was Rotterdam een van Europa's belangrijkste toegangspoorten tot Noord-Amerika. In de decennia na de Tweede Wereldoorlog werd Rotterdam ook een aankomststad; tegenwoordig heeft naar verluidt meer dan de helft van de bevolking een migratieachtergrond. Blanchett merkte op hoe bijzonder het is om een fonds voor "ontheemding" te presenteren in een stad die gevormd is door migratie. "Het had geen betere plek kunnen zijn om deze films in première te laten gaan," zei ze. "Er is hier in Rotterdam zo'n synergetische samenwerking. Zeggen dat het een passieproject is geweest, is een enorm understatement." Ze herinnerde zich dat het fonds eind 2023 voor het eerst werd aangekondigd tijdens het Global Refugee Forum van de UNHCR. Een jaar later hadden vijf films al hun wereldpremière bereikt. Het initiatief, merkte ze op, is nu aan zijn tweede cyclus begonnen.
“En als je erover nadenkt, is het net als vrouw zijn – de ervaring van vrouw-zijn is niet monolithisch. De ervaring van ontheemding is dat ook niet. Er zijn overeenkomsten en thema's die naar voren komen, maar ze zijn enorm verschillend. Elke film is zo uniek en komt voort uit het innerlijke wezen van deze filmmakers. Maar als je ze samen ziet, als een groep, was ik me zo bewust van de verschillende perspectieven. Want ik denk dat we op dit moment in de wereld behoorlijk losgezogen zijn van de waarheid. En natuurlijk is de waarheid opgebouwd uit vele verschillende perspectieven. De vorm die deze avond heeft aangenomen, is juist heel levendig en laat die verschillende perspectieven goed tot uiting komen.”
Stewart benadrukte de responsiviteit van het fonds en merkte op dat de snelle structuur filmmakers in staat stelde zich binnen een kort tijdsbestek op de productie te concentreren. Tatishvili omschreef de kern van het initiatief in één woord: solidariteit.
Vijf filmmakers, vijf vormen van ontheemding
Voor de vertoningen werd tijdens de openingsceremonie het gedicht 'What We Carry' van Amanda Gorman voorgedragen. "We lopen de toekomst tegemoet, met niets anders dan de wereld in onze armen," besloot ze.
De eerste film was 'Rotation' van de Oekraïense regisseur Maryna Er Gorbach, een portret van een jonge vrouw die tijdens de oorlog in militaire dienst wordt geroepen. Tijdens de persconferentie reflecteerde Er Gorbach op haar terugkeer naar Oekraïne voor de opnames en de confrontatie met de realiteit dat oorlog niet alleen het dagelijks leven, maar ook de omstandigheden waaronder films gemaakt worden, verandert.
"Ik wilde het hebben over de verschuiving van de normaliteit die we in Oekraïne ervaren, hoe het gewone leven geleidelijk aan wordt verdrongen. Het is niets bijzonders. Ik weet zeker dat het in elk land zou kunnen gebeuren," zei ze. Toen ze terugkeerde naar Oekraïne, realiseerde ze zich dat zelfs de productieomstandigheden door de oorlog waren veranderd. "We konden de veiligheid niet op de gebruikelijke manier garanderen. We moesten alle mogelijke omstandigheden vinden en ons daaraan aanpassen," merkte ze op. Ze legde uit dat ze zich aangetrokken voelde tot degenen die niet voor dit pad hadden gekozen, die gedwongen waren hun burgerleven achter zich te laten voor militaire dienst.
“Rotatie”
Shahrbanoo Sadats Super Afghan Gym, een sociale komedie die zich afspeelt in een gesloten sportschool in Kabul die slechts kort per dag open is voor vrouwen, is gebaseerd op haar eigen ervaringen. De film belicht vrouwen die, op een ingetogen maar vastberaden manier, ernaar streven zichzelf te zijn binnen de strenge sociale beperkingen.
"Ik had het gevoel dat ik nergens thuishoorde, niet in Iran, niet in Afghanistan, zelfs niet nadat ik naar Duitsland was verhuisd. Films maken, mezelf leren hoe het moest, was echt een soort therapie voor me. Het hielp me mijn stem en mezelf te vinden. Uiteindelijk besefte ik dat al deze identiteiten – Iraans, Afrikaans, buitenlander, 'de ander', ontheemde – labels zijn die me van buitenaf zijn opgelegd. Van binnen ben ik dezelfde persoon."
“Super Afghan Gym”
Allies in Exile, geregisseerd door de Syrische filmmaker Hasan Kattan, is een documentaire die Kattan en zijn goede vriend Fadi Al-Halabi volgt terwijl ze zich een weg banen door het bureaucratische doolhof van de asielprocedure, na 14 jaar samen het Syrische conflict te hebben gedocumenteerd.
“Elke seconde, elk beeld is een herinnering, iets dat ik van thuis heb geërfd”, zei Kattan. Tijdens zijn reis van Syrië naar Turkije en uiteindelijk naar Londen, toen de realiteit ondraaglijk werd, greep hij terug naar die archieven. “Als je je thuis verliest, probeer je het in een andere vorm te hercreëren”, vervolgde hij. “Het maken van deze film was voor mij een proces van heling.”
“Allies in Exile”
Mo Harawe’s Whispers of a Burning Scent, uit Somalië, benadert ontheemding op een indirecte manier. De film volgt een toetsenist op een bruiloft in Mogadishu die voor de rechter moet verschijnen, beschuldigd van het trouwen met een 75-jarige vrouw met dementie om haar eigendom te kunnen verkopen.
“Het hoeft niet per se direct over ontheemding te gaan. Waar het om gaat, is hoe je de ervaringen en gevoelens overbrengt die je als iemand die het heeft meegemaakt met je meedraagt. Ontheemding kent verschillende stadia, verschillende fasen. Voor mij betekende het maken van de film het meest, maar ook de kans om samen te werken met een team in Somalië, waar de infrastructuur voor filmproductie nog steeds erg beperkt is.”
“Whispers of a Burning Scent”
Vasthouden aan onze menselijkheid
Na afloop van de vertoning stond het uitverkochte Oude Luxor Theater op voor een warm staande ovatie. De sfeer was geladen met een gevoel van verbondenheid tussen de films en de realiteit die zich buiten het scherm afspeelde. Tijdens de vraag- en antwoordsessie, waarbij Blanchett en Stewart zich bij de filmmakers op het podium voegden, spraken de regisseurs – van wie velen elkaars werk voor het eerst zagen – met een zichtbaar gevoel van solidariteit.
"Ik ben altijd een heel hoopvol persoon geweest," zei Mohammad Rasoulof. "Ik heb anderen altijd aangeraden een creatieve uitlaatklep te vinden voor hun pijn, om hun pijn om te zetten in kunst. Maar nu heb ik een diep gevoel van absurditeit en zinloosheid."
De opmerking, uitgesproken in een kalme, afgemeten toon, zorgde voor een plotselinge stilte in de zaal. Rasoulof, die in Iran geboren is, uitte zijn spijt over de gewelddadige onderdrukking van protesten door de Iraanse regering. De avond werd afgesloten met zijn korte film Sense of Water, een werk dat de afstand tussen taal en gevoel onderzoekt.
Nadat hij in het geheim The Seed of the Sacred Fig had voltooid, vluchtte Rasoulof anderhalf jaar geleden Iran uit – hij stak de bergen over en verliet het land illegaal – voordat hij zich uiteindelijk in Duitsland vestigde. Iran verlaten voor Europa voelde als het betreden van onbekend terrein. "Het was een open vraag voor mij: hoe het zou zijn om te werken, om een film te maken als filmmaker in ballingschap in een nieuwe cultuur die ik niet goed kende." Hij vroeg zich af of het überhaupt mogelijk was om zijn verleden en zijn cultuur te verbinden met wat hij "de fractie van een seconde waarin ik leefde" noemde – het heden – en toch een verhaal te vertellen dat overal ter wereld weerklank zou vinden. Hij ging ook in op wat hij beschreef als de mythe dat kunstenaars geen betekenisvol werk meer kunnen creëren wanneer ze hun thuisland verlaten. "Ik wilde dat doorbreken," zei hij, en vertelde het publiek dat het maken van Sense of Water hem bevrijdde van de angst om buiten Iran te creëren.
"Whispers of a Burning Scent"
Tot slot sprak Blanchett, die mede het Displacement Film Fund heeft opgericht, Ze waarschuwde voor het gevaar "vervreemd te raken van onze eigen menselijkheid". Film, zei ze, "stelt ons in staat om die verbinding te herstellen".
Een avond vol gelach en tranen, van intense spanning tot momenten van warmte, eindigde onder aanhoudend applaus. Dat geluid was niet alleen een eerbetoon aan de films zelf, maar ook aan degenen die ze onder moeilijke omstandigheden blijven maken, en droeg het gevoel met zich mee dat deze werken verder zullen reizen en de wereld daarbuiten zullen bereiken.
UNIQLO heeft besloten dit jaar nog eens € 100.000 bij te dragen aan de tweede cyclus van het Displacement Film Fund. Het bedrijf zal het initiatief blijven steunen om de stemmen van vluchtelingen over de hele wereld te versterken door middel van de kracht van film.
Over het Displacement Film Fund
Het Displacement Film Fund (DFF) is opgericht om het werk van ontheemde filmmakers, of filmmakers met een bewezen staat van dienst in het creëren van authentieke verhalen over de ervaringen van ontheemden, te ondersteunen en te financieren. Het pilotprogramma voor de financiering van korte films werd gelanceerd tijdens IFFR 2025 door UNHCR Goodwill Ambassador Cate Blanchett, met steun van Master Mind, UNIQLO, Droom en Daad, de Tamer Family Foundation en Amahoro Coalition als Founding Partners, het Hubert Bals Fund als Management Partner en UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie, als Strategische Partner. Tijdens het 55e Internationale Filmfestival Rotterdam kondigde DFF een nieuwe Major Partner aan: Aarti Lohia en de SP Lohia Foundation, die na het succes van het pilotjaar hun steun aan DFF toezegden.
Lees meer over het DFF
Vanuit een vertrekpunt begint een Fonds voor Ontheemden zijn geschiedenis
Op 30 januari 2026 beleefden vijf korte films, ondersteund door het Displacement Film Fund (DFF), hun wereldpremière op het International Film Festival Rotterdam (IFFR), in een stad die ooit een belangrijk vertrekpunt was voor migranten op weg naar Noord-Amerika. Het fonds is opgericht om filmmakers te ondersteunen die ontheemd zijn geraakt, of wier werk direct verband houdt met ontheemding. Het fonds reageert met urgentie op een steeds dieper wordende wereldwijde crisis en zorgt ervoor dat deze verhalen een breder publiek bereiken. Deze première markeerde de eerste publieke presentatie van het fonds. UNIQLO droeg € 100.000 bij aan het initiatief als oprichtingspartner.
Enkele uren voor de vertoning werd een persconferentie gehouden in Fenix, een museum gewijd aan migratie. Op het podium stonden Cate Blanchett, Goodwill Ambassador van UNHCR; Clare Stewart, directeur van IFFR; Tamara Tatishvili, directeur van het Hubert Bals Fonds (HBF); en de vijf ondersteunde filmmakers: Mohammad Rasoulof, Maryna Er Gorbach, Mo Harawe, Hasan Kattan en Shahrbanoo Sadat.
Van eind 19e tot begin 20e eeuw was Rotterdam een van Europa's belangrijkste toegangspoorten tot Noord-Amerika. In de decennia na de Tweede Wereldoorlog werd het ook een aankomststad; tegenwoordig heeft naar verluidt meer dan de helft van de bevolking migratiewortels. Blanchett merkte op hoe bijzonder het was om een fonds voor "ontheemding" te presenteren in een stad die gevormd is door migratie. "Het had geen betere plek kunnen zijn om deze films in première te laten gaan," zei ze. "Er is hier in Rotterdam zo'n synergetische samenkomst. Zeggen dat het een passieproject is geweest, is een enorm understatement." Ze herinnerde zich dat het fonds eind 2023 voor het eerst werd aangekondigd tijdens het Global Refugee Forum van de UNHCR. Een jaar later hadden vijf films al hun wereldpremière bereikt. Het initiatief, merkte ze op, is nu aan zijn tweede cyclus begonnen.
"En als je erover nadenkt, is het net als vrouw zijn – de ervaring van vrouw-zijn is niet monolithisch. De ervaring van ontheemd zijn is ook niet monolithisch. Er zijn overeenkomsten en thema's die naar voren komen, maar ze zijn enorm verschillend. Elke film is zo uniek en komt voort uit het innerlijke van deze filmmakers. Maar toen ik ze samen zag, als een groep, was ik me zo bewust van de verschillende perspectieven. Want ik denk dat we op dit moment in de wereld nogal losgezogen zijn van de waarheid. En natuurlijk is de waarheid opgebouwd uit vele verschillende perspectieven. De vorm die deze avond heeft aangenomen, is juist heel levendig en laat die verschillende perspectieven goed tot uiting komen."
Stewart benadrukte de snelle reactie van het fonds en merkte op dat de vlotte structuur filmmakers in staat stelde zich binnen een kort tijdsbestek op de productie te concentreren. Tatish Vili vatte de kern van het initiatief samen in één woord: solidariteit.
Vijf filmmakers, vijf vormen van ontheemding
Voor de vertoningen werd tijdens de openingsceremonie het gedicht 'What We Carry' voorgedragen door Amanda Gorman. "We lopen de toekomst tegemoet, met niets anders dan de wereld in onze armen," besloot ze.
De eerste film was Rotation van de Oekraïense regisseur Maryna Er Gorbach, een portret van een jonge vrouw die tijdens de oorlog in militaire dienst wordt geroepen. Tijdens de persconferentie reflecteerde Er Gorbach op haar terugkeer naar Oekraïne voor de opnames en de confrontatie met de realiteit dat oorlog niet alleen het dagelijks leven, maar ook de omstandigheden waaronder films gemaakt worden, verandert.
"Ik wilde het hebben over de verschuiving van de normaliteit die we in Oekraïne ervaren, hoe het gewone leven geleidelijk aan wordt verdrongen. Het is niets bijzonders. Ik weet zeker dat het in elk land zou kunnen gebeuren," zei ze. Toen ze terugkeerde naar Oekraïne, realiseerde ze zich dat zelfs de productieomstandigheden door de oorlog waren veranderd. "We konden de veiligheid niet op de gebruikelijke manier garanderen. We moesten de omstandigheden vinden die mogelijk waren en ons daaraan aanpassen," merkte ze op. Ze legde uit dat ze zich aangetrokken voelde tot degenen die niet voor dit pad hadden gekozen, die gedwongen waren hun burgerleven achter zich te laten voor militaire dienst.
“Rotatie”
Shahrbanoo Sadats Super Afghan Gym, een sociale komedie die zich afspeelt in een gesloten sportschool in Kabul die slechts kort per dag open is voor vrouwen, is gebaseerd op haar eigen ervaringen. De film belicht vrouwen die, op een luchtige maar vastberaden manier, ernaar streven om zichzelf te zijn binnen strenge sociale beperkingen.
“Ik had het gevoel dat ik nergens thuishoorde, niet in Iran, niet in Afghanistan, zelfs niet nadat ik naar Duitsland was verhuisd. Films maken, mezelf leren hoe dat moest, was echt een soort therapie voor me. Het hielp me mijn stem en mezelf te vinden. Uiteindelijk besefte ik dat al die identiteiten – Iraans, Afrikaans, buitenlander, ‘de ander’, ontheemde – labels zijn die me van buitenaf zijn opgelegd. Van binnen ben ik dezelfde persoon.”
“Super Afghaanse Gym”
Allies in Exile, geregisseerd door de Syrische filmmaker Hasan Kattan, is een documentaire die Kattan en zijn goede vriend Fadi Al-Halabi volgt terwijl ze zich een weg banen door het bureaucratische doolhof van de asielprocedure, na 14 jaar samen het Syrische conflict te hebben gedocumenteerd.
“Elke seconde, elk beeld is een herinnering, iets dat ik van thuis heb geërfd”, zei Kattan. Tijdens zijn reis van Syrië naar Turkije en uiteindelijk naar Londen, toen de realiteit ondraaglijk werd, greep hij terug naar die archieven. “Als je je thuis verliest, probeer je het in een andere vorm te hercreëren”, vervolgde hij. “Het maken van deze film was voor mij een proces van heling.”
“Allies in Exile”
Mo Harawe’s Whispers of a Burning Scent, uit Somalië, benadert ontheemding op een indirecte manier. De film volgt een toetsenist op een bruiloft in Mogadishu die voor de rechter moet verschijnen, beschuldigd van het trouwen met een 75-jarige vrouw met dementie om haar eigendom te kunnen verkopen.
“Het hoeft niet per se direct over ontheemding te gaan. Waar het om gaat, is hoe je de ervaringen en gevoelens overbrengt die je als iemand die het heeft meegemaakt met je meedraagt. Ontheemding kent verschillende stadia, verschillende fasen. Voor mij betekende het maken van de film het meest, maar ook de kans om samen te werken met een team in Somalië, waar de infrastructuur voor filmproductie nog steeds erg beperkt is.”
“Fluisteringen van een brandende geur”
Om vast te houden aan onze menselijkheid
Na afloop van de vertoning stond het uitverkochte Oude Luxor Theater op voor een warm applaus. De sfeer was geladen met een gevoel van verbondenheid tussen de films en de realiteit die zich buiten het scherm afspeelde. Tijdens de vraag- en antwoordsessie, waarbij Blanchett en Stewart zich bij de filmmakers op het podium voegden, vertelde de regisseur met een zichtbaar gevoel voor solidariteit:
De aanwezigen – van wie velen voor het eerst met elkaars werk in aanraking kwamen – spraken met een zichtbaar gevoel van solidariteit.
"Ik ben altijd een hoopvol persoon geweest," zei Mohammad Rasoulof. "Ik heb anderen altijd aangeraden een creatieve uitlaatklep te vinden voor hun pijn, om hun pijn om te zetten in kunst. Maar nu heb ik een diep gevoel van absurditeit en zinloosheid."
De opmerking, uitgesproken in een kalme, afgemeten toon, bracht een plotselinge stilte in de zaal. Rasoulof, geboren in Iran, uitte zijn spijt over de gewelddadige onderdrukking van protesten door de Iraanse regering. De avond werd afgesloten met zijn korte film Sense of Water, een werk dat de afstand tussen taal en gevoel onderzoekt.
Nadat Rasoulof in het geheim The Seed of the Sacred Fig had voltooid, vluchtte hij anderhalf jaar geleden Iran uit – hij stak de bergen over en verliet het land illegaal – voordat hij zich uiteindelijk in Duitsland vestigde. Iran verlaten voor Europa voelde als een stap in onbekend terrein. "Het was voor mij een open vraag: hoe het zou zijn om te werken, om als filmmaker in ballingschap een film te maken in een nieuwe cultuur die ik niet goed kende." Hij vroeg zich af of het überhaupt mogelijk was om zijn verleden en cultuur te verbinden met wat hij "de fractie van een seconde waarin ik leefde" noemde – het heden – en toch een verhaal te vertellen dat wereldwijd weerklank zou vinden. Hij ging ook in op wat hij beschreef als de mythe dat een kunstenaar geen betekenisvol werk meer kan creëren zodra hij zijn thuisland verlaat. "Ik wilde dat doorbreken," zei hij, en vertelde het publiek dat het maken van Sense of Water hem bevrijdde van de angst om buiten Iran te creëren.
“Fluisteringen van een brandende geur”
Tot slot waarschuwde Blanchett, die mede het Displacement Film Fund heeft opgericht, voor het gevaar van “vervreemding van onze eigen menselijkheid”. Film, zei ze, “stelt ons in staat om opnieuw verbinding te maken”.
Een avond vol gelach en tranen, van intense spanning en momenten van warmte, eindigde onder aanhoudend applaus. Dat geluid was niet alleen een eerbetoon aan de films zelf, maar ook aan degenen die ze onder moeilijke omstandigheden blijven maken, met het gevoel dat deze werken verder zullen reizen en de wereld daarbuiten zullen bereiken.
UNIQLO heeft besloten dit jaar € 100.000 extra bij te dragen aan de tweede cyclus van het Displacement Film Fund. Het bedrijf blijft het initiatief steunen om de stemmen van vluchtelingen wereldwijd te versterken door middel van film.
Over het Displacement Film Fund
Het Displacement Film Fund (DFF) is opgericht om het werk van ontheemde filmmakers, of filmmakers met een bewezen staat van dienst in het creëren van authentieke verhalen over de ervaringen van ontheemden, te ondersteunen en te financieren. Het pilotprogramma voor de financiering van korte films werd gelanceerd tijdens IFFR 2025 door UNHCR Goodwill Ambassador Cate Blanchett, met steun van Master Mind, UNIQLO, Droom en Daad, de Tamer Family Foundation en Amahoro Coalition als Founding Partners, het Hubert Bals Fund als Management Partner en UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie, als Strategische Partner. Tijdens het 55e Internationale Filmfestival Rotterdam kondigde DFF een nieuwe Major Partner aan: Aarti Lohia en de SP Lohia Foundation, die hun steun aan DFF toezegden na het succes van het pilotjaar.
Lees meer over DFF
Op 30 januari 2026 beleefden vijf korte films, ondersteund door het Displacement Film Fund (DFF), hun wereldpremière op het International Film Festival Rotterdam (IFFR), in een stad die ooit een belangrijk vertrekpunt was voor migranten op weg naar Noord-Amerika. Het fonds is opgericht om filmmakers te ondersteunen die ontheemd zijn geraakt, of wier werk direct verband houdt met ontheemding. Het fonds reageert met urgentie op een steeds dieper wordende wereldwijde crisis en zorgt ervoor dat deze verhalen een breder publiek bereiken. Deze première markeerde de eerste publieke presentatie van het fonds. UNIQLO droeg € 100.000 bij aan het initiatief als oprichtingspartner.
Enkele uren voor de vertoning werd een persconferentie gehouden in Fenix, een museum gewijd aan migratie. Op het podium stonden Cate Blanchett, Goodwill Ambassador van UNHCR; Clare Stewart, directeur van IFFR; Tamara Tatishvili, directeur van het Hubert Bals Fonds (HBF); en de vijf ondersteunde filmmakers: Mohammad Rasoulof, Maryna Er Gorbach, Mo Harawe, Hasan Kattan en Shahrbanoo Sadat.
Van eind 19e tot begin 20e eeuw was Rotterdam een van Europa's belangrijkste toegangspoorten tot Noord-Amerika. In de decennia na de Tweede Wereldoorlog werd het ook een aankomststad; tegenwoordig heeft naar verluidt meer dan de helft van de bevolking migratiewortels. Blanchett merkte op hoe bijzonder het was om een fonds voor "ontheemding" te presenteren in een stad die gevormd is door migratie. "Het had geen betere plek kunnen zijn om deze films in première te laten gaan," zei ze. "Er is hier in Rotterdam zo'n synergetische samenkomst. Zeggen dat het een passieproject is geweest, is een enorm understatement." Ze herinnerde zich dat het fonds eind 2023 voor het eerst werd aangekondigd tijdens het Global Refugee Forum van de UNHCR. Een jaar later hadden vijf films al hun wereldpremière bereikt. Het initiatief, merkte ze op, is nu aan zijn tweede cyclus begonnen.
"En als je erover nadenkt, is het net als vrouw zijn – de ervaring van vrouw-zijn is niet monolithisch. De ervaring van ontheemd zijn is ook niet monolithisch. Er zijn overeenkomsten en thema's die naar voren komen, maar ze zijn enorm verschillend. Elke film is zo uniek en komt voort uit het innerlijke van deze filmmakers. Maar toen ik ze samen zag, als een groep, was ik me zo bewust van de verschillende perspectieven. Want ik denk dat we op dit moment in de wereld nogal losgezogen zijn van de waarheid. En natuurlijk is de waarheid opgebouwd uit vele verschillende perspectieven. De vorm die deze avond heeft aangenomen, is juist heel levendig en laat die verschillende perspectieven goed tot uiting komen."
Stewart benadrukte de snelle reactie van het fonds en merkte op dat de vlotte structuur filmmakers in staat stelde zich binnen een kort tijdsbestek op de productie te concentreren. Tatish Vili vatte de kern van het initiatief samen in één woord: solidariteit.
Vijf filmmakers, vijf vormen van ontheemding
Voor de vertoningen werd tijdens de openingsceremonie het gedicht 'What We Carry' voorgedragen door Amanda Gorman. "We lopen de toekomst tegemoet, met niets anders dan de wereld in onze armen," besloot ze.
De eerste film was Rotation van de Oekraïense regisseur Maryna Er Gorbach, een portret van een jonge vrouw die tijdens de oorlog in militaire dienst wordt geroepen. Tijdens de persconferentie reflecteerde Er Gorbach op haar terugkeer naar Oekraïne voor de opnames en de confrontatie met de realiteit dat oorlog niet alleen het dagelijks leven, maar ook de omstandigheden waaronder films gemaakt worden, verandert.
"Ik wilde het hebben over de verschuiving van de normaliteit die we in Oekraïne ervaren, hoe het gewone leven geleidelijk aan wordt verdrongen. Het is niets bijzonders. Ik weet zeker dat het in elk land zou kunnen gebeuren," zei ze. Toen ze terugkeerde naar Oekraïne, realiseerde ze zich dat zelfs de productieomstandigheden door de oorlog waren veranderd. "We konden de veiligheid niet op de gebruikelijke manier garanderen. We moesten de omstandigheden vinden die mogelijk waren en ons daaraan aanpassen," merkte ze op. Ze legde uit dat ze zich aangetrokken voelde tot degenen die niet voor dit pad hadden gekozen, die gedwongen waren hun burgerleven achter zich te laten voor militaire dienst.
“Rotatie”
Shahrbanoo Sadats Super Afghan Gym, een sociale komedie die zich afspeelt in een gesloten sportschool in Kabul die slechts kort per dag open is voor vrouwen, is gebaseerd op haar eigen ervaringen. De film belicht vrouwen die, op een luchtige maar vastberaden manier, ernaar streven om zichzelf te zijn binnen strenge sociale beperkingen.
“Ik had het gevoel dat ik nergens thuishoorde, niet in Iran, niet in Afghanistan, zelfs niet nadat ik naar Duitsland was verhuisd. Films maken, mezelf leren hoe dat moest, was echt een soort therapie voor me. Het hielp me mijn stem en mezelf te vinden. Uiteindelijk besefte ik dat al die identiteiten – Iraans, Afrikaans, buitenlander, ‘de ander’, ontheemde – labels zijn die me van buitenaf zijn opgelegd. Van binnen ben ik dezelfde persoon.”
“Super Afghaanse Gym”
Allies in Exile, geregisseerd door de Syrische filmmaker Hasan Kattan, is een documentaire die Kattan en zijn goede vriend Fadi Al-Halabi volgt terwijl ze zich een weg banen door het bureaucratische doolhof van de asielprocedure, na 14 jaar samen het Syrische conflict te hebben gedocumenteerd.
“Elke seconde, elk beeld is een herinnering, iets dat ik van thuis heb geërfd”, zei Kattan. Tijdens zijn reis van Syrië naar Turkije en uiteindelijk naar Londen, toen de realiteit ondraaglijk werd, greep hij terug naar die archieven. “Als je je thuis verliest, probeer je het in een andere vorm te hercreëren”, vervolgde hij. “Het maken van deze film was voor mij een proces van heling.”
“Allies in Exile”
Mo Harawe’s Whispers of a Burning Scent, uit Somalië, benadert ontheemding op een indirecte manier. De film volgt een toetsenist op een bruiloft in Mogadishu die voor de rechter moet verschijnen, beschuldigd van het trouwen met een 75-jarige vrouw met dementie om haar eigendom te kunnen verkopen.
“Het hoeft niet per se direct over ontheemding te gaan. Waar het om gaat, is hoe je de ervaringen en gevoelens overbrengt die je als iemand die het heeft meegemaakt met je meedraagt. Ontheemding kent verschillende stadia, verschillende fasen. Voor mij betekende het maken van de film het meest, maar ook de kans om samen te werken met een team in Somalië, waar de infrastructuur voor filmproductie nog steeds erg beperkt is.”
“Fluisteringen van een brandende geur”
Om vast te houden aan onze menselijkheid
Na afloop van de vertoning stond het uitverkochte Oude Luxor Theater op voor een warm applaus. De sfeer was geladen met een gevoel van verbondenheid tussen de films en de realiteit die zich buiten het scherm afspeelde. Tijdens de vraag- en antwoordsessie, waarbij Blanchett en Stewart zich bij de filmmakers op het podium voegden, vertelde de regisseur met een zichtbaar gevoel voor solidariteit:
De aanwezigen – van wie velen voor het eerst met elkaars werk in aanraking kwamen – spraken met een zichtbaar gevoel van solidariteit.
"Ik ben altijd een hoopvol persoon geweest," zei Mohammad Rasoulof. "Ik heb anderen altijd aangeraden een creatieve uitlaatklep te vinden voor hun pijn, om hun pijn om te zetten in kunst. Maar nu heb ik een diep gevoel van absurditeit en zinloosheid."
De opmerking, uitgesproken in een kalme, afgemeten toon, bracht een plotselinge stilte in de zaal. Rasoulof, geboren in Iran, uitte zijn spijt over de gewelddadige onderdrukking van protesten door de Iraanse regering. De avond werd afgesloten met zijn korte film Sense of Water, een werk dat de afstand tussen taal en gevoel onderzoekt.
Nadat Rasoulof in het geheim The Seed of the Sacred Fig had voltooid, vluchtte hij anderhalf jaar geleden Iran uit – hij stak de bergen over en verliet het land illegaal – voordat hij zich uiteindelijk in Duitsland vestigde. Iran verlaten voor Europa voelde als een stap in onbekend terrein. "Het was voor mij een open vraag: hoe het zou zijn om te werken, om als filmmaker in ballingschap een film te maken in een nieuwe cultuur die ik niet goed kende." Hij vroeg zich af of het überhaupt mogelijk was om zijn verleden en cultuur te verbinden met wat hij "de fractie van een seconde waarin ik leefde" noemde – het heden – en toch een verhaal te vertellen dat wereldwijd weerklank zou vinden. Hij ging ook in op wat hij beschreef als de mythe dat een kunstenaar geen betekenisvol werk meer kan creëren zodra hij zijn thuisland verlaat. "Ik wilde dat doorbreken," zei hij, en vertelde het publiek dat het maken van Sense of Water hem bevrijdde van de angst om buiten Iran te creëren.
“Fluisteringen van een brandende geur”
Tot slot waarschuwde Blanchett, die mede het Displacement Film Fund heeft opgericht, voor het gevaar van “vervreemding van onze eigen menselijkheid”. Film, zei ze, “stelt ons in staat om opnieuw verbinding te maken”.
Een avond vol gelach en tranen, van intense spanning en momenten van warmte, eindigde onder aanhoudend applaus. Dat geluid was niet alleen een eerbetoon aan de films zelf, maar ook aan degenen die ze onder moeilijke omstandigheden blijven maken, met het gevoel dat deze werken verder zullen reizen en de wereld daarbuiten zullen bereiken.
UNIQLO heeft besloten dit jaar € 100.000 extra bij te dragen aan de tweede cyclus van het Displacement Film Fund. Het bedrijf blijft het initiatief steunen om de stemmen van vluchtelingen wereldwijd te versterken door middel van film.
Over het Displacement Film Fund
Het Displacement Film Fund (DFF) is opgericht om het werk van ontheemde filmmakers, of filmmakers met een bewezen staat van dienst in het creëren van authentieke verhalen over de ervaringen van ontheemden, te ondersteunen en te financieren. Het pilotprogramma voor de financiering van korte films werd gelanceerd tijdens IFFR 2025 door UNHCR Goodwill Ambassador Cate Blanchett, met steun van Master Mind, UNIQLO, Droom en Daad, de Tamer Family Foundation en Amahoro Coalition als Founding Partners, het Hubert Bals Fund als Management Partner en UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie, als Strategische Partner. Tijdens het 55e Internationale Filmfestival Rotterdam kondigde DFF een nieuwe Major Partner aan: Aarti Lohia en de SP Lohia Foundation, die hun steun aan DFF toezegden na het succes van het pilotjaar.
Lees meer over DFF
TOP