LifeWear
and
the Future

Vol.: 05

Giặt giũ quần áo

Chúng ta có thể làm gì để giảm bớt tác động đến môi trường từ việc giặt giũ, dù chỉ một chút? Có lẽ đã đến lúc nhìn nhận lại thói quen tưởng chừng rất quen thuộc này.

Nhìn lại tác động của việc giặt giũ đến môi trường

Khi tác động của ngành thời trang lên môi trường ngày càng được chú ý, nhiều người đã chủ động hạn chế mua sắm lãng phí, tích cực tái sử dụng và tái chế quần áo. Nhưng có một điều dễ bị bỏ qua là chuyện giặt giũ. “Phần lớn tác động của quần áo lên môi trường nằm ở khâu sản xuất, nhưng cách chúng ta chăm sóc chúng tại nhà cũng ảnh hưởng không nhỏ,” Tiến sĩ Rainer Stamminger, giáo sư danh dự Đại học Bonn, người nhiều năm nghiên cứu mối liên hệ giữa việc nhà và môi trường, cho biết. Khi nhìn kỹ, việc giặt giũ ảnh hưởng đến môi trường theo những cách phức tạp.

Trước hết, nó đòi hỏi nguồn năng lượng và nước khổng lồ, từ đó sinh ra khí nhà kính. Rồi đến các chất tẩy rửa. Những chất giặt tẩy tổng hợp, bao gồm các chất hoạt động bề mặt có nguồn gốc từ dầu mỏ, cần rất nhiều thời gian để phân hủy và gây ô nhiễm nguồn nước. “Khó mà hình dung sẽ có ai phát minh ra phương pháp giặt mang tính cách mạng làm giảm mạnh tác động lên môi trường. Quan trọng là tạo ra những thay đổi lâu dài từ thói quen của chúng ta.” Tùy cách giặt, lượng năng lượng và nước tiêu thụ có thể chênh nhau tới hai đến ba lần. Thay đổi thói quen giặt giũ hằng ngày cũng là một cách giảm tiêu hao năng lượng. Thay đổi nhỏ, cộng dồn lại, sẽ tạo nên khác biệt lớn.

Giặt đúng cách giúp trang phục giữ được lâu

Vứt bỏ quần áo hàng loạt đang trở thành mối quan ngại toàn cầu, tuy nhiên không phải món đồ nào cũng bị bỏ đi vì chủ ý. Không ít trường hợp, những trang phục yêu thích bị hư hỏng chỉ sau một lần giặt không đúng cách. Giáo sư Stamminger nói, “Giặt giũ là quá trình loại bỏ các vết bẩn phát sinh trong quá trình sử dụng, qua đó kéo dài tuổi thọ của quần áo.” Giặt sai cách có thể làm hỏng quần áo, việc giặt và bảo quản đúng cách sẽ giúp kéo dài thời gian sử dụng góp phần giảm lượng rác thải dệt may phải đưa đến các bãi chôn lấp.

Việc kéo dài vòng đời của quần áo không chỉ giúp giảm lượng rác thải. Nghiên cứu cho thấy chỉ cần sử dụng một món đồ thêm chín tháng cũng có thể giảm khoảng 20–30% tác động của món đồ đó đến môi trường. Thật dễ hình dung rằng, việc giặt và sấy khô sau mỗi lần mặc sẽ khiến quần áo nhanh xuống cấp hơn so với chỉ giặt khi cần thiết và phơi khô tự nhiên. Hãy cùng khám phá những mẹo giặt giũ đơn giản để quần áo luôn bền đẹp và đồng hành cùng bạn lâu hơn.

*Dựa trên báo cáo của tổ chức phi lợi nhuận Anh WRAP và các đơn vị khác.

Vậy, bạn có thể làm gì ngay hôm nay?

Việc đầu tiên có thể làm là giảm số lần giặt. Áo thun hay đồ mặc trong cần giặt thường xuyên để giữ vệ sinh, những món không chạm trực tiếp vào da như đồ nỉ, đồ len chỉ cần giặt khi bẩn. Muốn làm sạch, bạn có thể phơi nơi râm mát hoặc dùng bàn ủi hơi nước để khử mùi, diệt khuẩn. Thay vì nhồi đầy lồng giặt, chỉ cần dùng 80% không gian thôi. Nhiệt độ nước cũng là điểm mấu chốt. Nhiều vùng ở châu Á thường giặt bằng nước lạnh, nhưng hàm lượng khoáng cao có thể khiến chất tẩy khó tan, còn ở nhiều nơi tại Âu-Mỹ, giặt nước nóng là chuyện thường. Theo nghiên cứu của giáo sư Stamminger, chỉ cần hạ nhiệt độ nước 3°C đã tiết kiệm trung bình khoảng 12% năng lượng, hạ 5°C thì khoảng 19%. Đổi loại chất tẩy cũng là một cách nhanh hơn bạn có thể làm. Hãy chọn các sản phẩm có nguồn gốc thực vật dễ phân hủy sinh học và các chất tẩy rửa có ghi rõ hàm lượng chất hoạt động bề mặt thấp trên nhãn.

Dr. Rainer Stamminger

Household Technology Researcher

Giáo sư danh dự Đại học Bonn, Đức. Tiến sĩ vật lý. Nghiên cứu công nghệ gia dụng từ năm 2002. Phân tích việc nhà như rửa bát và giặt giũ về mặt năng lượng, ông nghiên cứu cách để những công việc này trở nên bền vững hơn.

Những nguyên tắc giặt giũ giúp quần áo bền đẹp

Chuyên gia vệ sinh Yasuyuki Mogi giải đáp những thắc mắc phổ biến nhất về giặt giũ. Chỉ với một vài kiến thức cơ bản, bạn có thể chăm sóc quần áo đúng cách và kéo dài tuổi thọ của từng món đồ.

Q1 Vì sao áo len bị co? Bí quyết giặt là gì?: Lớp biểu bì (cuticle) bao quanh lông động vật sẽ nở ra khi tiếp xúc với nước. Nếu tác động mạnh trong trạng thái đó, chúng sẽ dễ quấn vào nhau và co rút. Ma sát cũng khiến bề mặt vải bị xù lông hoặc biến dạng. Để hạn chế hư hại, nên giặt trong thời gian ngắn. Theo Yasuyuki Mogi, nên giặt áo len theo trình tự: 1. Hòa tan hoàn toàn chất giặt tẩy vào nước ấm. 2. Lộn trái áo, ngâm và giặt nhẹ bằng tay trong khoảng 3 phút. 3. Cho vào túi giặt, vắt bằng máy trong 1 phút. 4. Lấy ra khỏi túi giặt, xả nước trong khoảng 3 phút. 5. Cho áo trở lại túi giặt, tiếp tục vắt thêm 1 phút rồi trải phẳng để phơi khô. “Vắt nhẹ giúp loại bỏ nước bẩn và chất tẩy còn sót lại mà vẫn hạn chế làm ảnh hưởng đến phom dáng áo.” Mogi cho biết.

Q2 Áo len có nên giặt sau mỗi lần mặc?: “Nếu chỉ mặc lớp ngoài, không chạm trực tiếp vào da, thì mỗi mùa chỉ cần giặt vài lần. Sau mỗi lần mặc, hãy chải áo để rũ sạch bụi bám trên bề mặt. Dùng bàn ủi hơi nước còn giúp khử mùi, diệt khuẩn.” Bạn cũng có thể giặt riêng phần dễ bám mồ hôi, dầu nhờn như cổ áo, cổ tay áo.

Q3 Túi giặt có cần thiết không?: “Với món dễ mất phom như áo len hay đồ dễ nhăn, rất nên dùng túi giặt lưới. Túi giặt giúp hạn chế ma sát, bảo vệ sợi vải khỏi bị hư hại hay rối vào nhau, giữ được phom dáng đẹp hơn. Để quần áo đã gấp không xô lệch trong túi, hãy dùng túi nhỏ hơn một chút hoặc buộc gọn phần túi thừa.”

Q4 Có nên dùng nước xả vải?: “Không nhất thiết phải dùng mỗi lần giặt. Chỉ nên dùng khi muốn vải mềm mại hơn. Nước xả giống dầu xả tóc: tạo một lớp màng trên bề mặt sợi, mặt trái là cản trở thấm hút. Vì vậy, không nên dùng nước xả cho đồ lót hoặc khăn tắm.”

Q5 Mẹo nào đơn giản, ai cũng làm được, giúp trang phục bền hơn?: “Trước khi cho quần áo vào máy giặt, hãy hòa tan hoàn toàn bột giặt trong nước. Thực tế, chất giặt tẩy giúp giảm tác động của nước lên sợi vải. Khi được hòa tan kỹ, dung dịch giặt sẽ bao phủ sợi vải đồng đều hơn, từ đó hạn chế hư tổn. Đối với máy giặt cửa trên, hãy cho máy chạy không trong giây lát rồi thêm bột giặt và để máy khuấy khoảng 2–3 phút trước khi cho quần áo vào. Đối với máy giặt cửa trước, hãy pha bột giặt với nước theo tỷ lệ 1:1 trong một chai nhựa trước khi đổ vào ngăn chứa chất giặt tẩy.”

Q6 Tôi ngại giặt áo lông vũ. Giặt nước thật sự ổn chứ?: “Nhớ rằng lông vũ vốn đến từ loài thủy cầm, nên áo chẳng ngại nước đâu! Áo lông vũ cần được giặt, vì khi mặc bạn thường đổ mồ hôi. Mồ hôi và hơi ẩm khiến lông vũ xẹp xuống, nên chúng tôi khuyên mỗi mùa giặt hai lần, giữa mùa và cuối mùa.”

Q7 Giặt nước và giặt khô khác nhau thế nào?: “Như tên gọi, giặt khô không sử dụng nước mà làm sạch bằng dung môi hữu cơ. Phương pháp này giúp hạn chế tình trạng co rút và hư hại của quần áo. Ưu điểm khác là giặt khô có thể loại bỏ hiệu quả các vết bẩn gốc dầu như dầu trên da, kem nền hay mực bút bi. Tuy nhiên, các vết bẩn gốc nước như mồ hôi hoặc trà lại khó được làm sạch bằng giặt khô. Trong những trường hợp này, giặt nước sẽ là lựa chọn phù hợp hơn.”

Q8 Nên giặt quần denim rigid thế nào để không phai màu?: “Nếu muốn giữ màu chàm đậm nguyên bản, giặt tay là lựa chọn tốt nhất. Hãy luôn lộn mặt trái quần và chỉ sử dụng nước ở nhiệt độ thường. Ngoài ra, các loại nước giặt chuyên dụng cũng giúp hạn chế phai màu. Tia UV cũng là nguyên nhân khiến denim bạc màu, vì vậy nên tránh phơi trực tiếp dưới ánh nắng.” Còn nếu muốn giữ quần gần như mới, bạn có thể giảm số lần giặt bằng cách tận dụng xịt diệt khuẩn.

Áo len bị co, giãn hay ố bẩn? Đừng vội bỏ đi, thử ngay các mẹo sau:

Áo len là món đồ không thể thiếu trong mùa Thu/Đông, nhưng cũng đòi hỏi sự chăm sóc cẩn thận.
Chỉ với một vài mẹo nhỏ, bạn hoàn toàn có thể mặc tiếp những chiếc áo yêu thích này.

Giãn

Còn tùy thiết kế và độ dày sợi, nhưng “về cơ bản, áo len bị giãn có thể phục hồi bằng cách giặt,” Mogi nói. “Hãy giặt tay nhẹ nhàng theo cách giới thiệu ở trên. Trong quá trình vắt, các sợi vải sẽ co lại, giúp áo dần trở về phom dáng ban đầu. Về lâu dài, áo len cũng sẽ thích nghi với vóc dáng của người mặc. Bên cạnh đó, sử dụng bàn là hơi nước sau mỗi lần mặc cũng giúp hạn chế tình trạng giãn phom.”

Nếu áo len đã bị co, cách cuối cùng là bạn có thể thử ngâm với nước xả vải hoặc dầu xả tóc. “1. Cho nước ấm vào chậu, cứ 10 lít nước hòa tan kỹ khoảng 4 lần nhấn dầu xả hoặc chừng 10ml nước xả vải. 2. Ngâm áo trong 4 tiếng. 3. Xả nhẹ, dùng tay ép ráo bớt nước. 4. Vuốt lại dáng, phơi phẳng.” Nếu sau khi thực hiện các bước trên mà áo vẫn không phục hồi, hãy cân nhắc tái chế.

Vết ố

Mỗi loại vết bẩn cần một cách xử lý khác nhau. Với những vết bẩn đã xuất hiện từ lâu nhưng không rõ nguyên nhân, Yasuyuki Mogi gợi ý phương pháp sau: “Khi không rõ nguyên nhân, hãy dùng cách hiệu quả với cả vết bẩn gốc nước lẫn gốc dầu. 1. Pha chất tẩy trung tính với nước tỷ lệ 1:1 vào bình xịt, xịt lên vết bẩn. 2. Dùng bàn chải đánh răng chà nhẹ. 3. Lặp lại bước 1 và 2 trong chừng 10 phút rồi giặt tay. Dung dịch sau khi pha nên được sử dụng trong vòng một tuần.”

*Các phương pháp trong bài viết chỉ mang tính tham khảo. Tùy thuộc vào chất liệu, thuốc nhuộm, mức độ bám bẩn và điều kiện giặt, trang phục vẫn có thể bị phai màu, co rút, mất phom hoặc hư hỏng. Hãy luôn kiểm tra nhãn hướng dẫn chăm sóc trước khi giặt.

Yasuyuki Mogi

Chuyên gia vệ sinh

Giám đốc tiệm giặt LIVRER. Đảm nhận giặt trang phục biểu diễn cho đoàn kịch Shiki, Cirque du Soleil và các nghệ sĩ quốc tế đến Nhật. Ông cũng là thành viên của Laundry Brothers, nhóm chuyên chia sẻ kiến thức và hướng dẫn chăm sóc trang phục bền đẹp.

Chọn trang phục từ việc dễ giặt giũ

Lựa chọn quần áo dựa trên khả năng chăm sóc như dễ giặt, ít nhăn và dễ bảo quản cũng là cách giúp trang phục bền đẹp lâu hơn.

Áo Len Milano Vải Gân
Cổ Tròn Có Thể Giặt Máy

Áo Milano này kết hợp giữa đường dệt gân và kỹ thuật dệt ống bề mặt phẳng cho bề mặt vải chắc chắn với độ hoàn thiện tinh tế. Thông thường, chất liệu này dễ trở nên cứng sau khi giặt, nhưng UNIQLO sử dụng loại sợi có độ co giãn cao, giúp áo giữ phom và vẫn mềm mại sau mỗi lần giặt. Áo dễ chăm sóc như áo nỉ.
- Washable Milano Ribbed Crew Neck Sweater
Quần Dệt Kim
Có Thể Giặt Máy

Mềm mại, thoải mái nhưng vẫn giữ được phom dáng là điểm nổi bật của chiếc quần này. Bí quyết nằm ở kỹ thuật đan Full Needle (đan kín kim), tạo nên cấu trúc vải dày và chắc chắn hơn. Nhờ được đan dưới lực căng ổn định, bề mặt vải hạn chế xù lông và ít bị mất phom sau nhiều lần giặt.
- Quần Dệt Kim Có Thể Giặt Máy
PUFFTECH Áo Parka
Chần Bông Có Thể Giặt Máy

Trẻ thích chơi ngoài trời, vì vậy chiếc áo khoác có thể giặt máy sẽ giúp việc chăm sóc trở nên thuận tiện. Áo PUFFTECH parka sử dụng lớp bông đặc biệt do UNIQLO và Toray cùng phát triển. Không chỉ nhẹ và giữ ấm, lớp bông còn duy trì độ phồng ngay cả khi gặp nước. Bề mặt áo được xử lý chống thấm nước bền bỉ, duy trì hiệu quả sau nhiều lần giặt và giữ trẻ khô ráo lâu hơn.
- PUFFTECH Áo Parka Chần Bông Có Thể Giặt Máy
Áo Sơ Mi Không
Cần Ủi Dáng Ôm

Chiếc áo giúp hạn chế nhăn sau khi giặt.* Các đường may được gia cố bằng băng ép giúp áo giữ vẻ phẳng phiu mà không cần ủi. Trải qua quy trình xử lý vải chuyên biệt kết hợp ép nhiệt nhiều công đoạn, chiếc áo có khả năng duy trì phom dáng lâu dài. Chất liệu cotton mật độ sợi cao giúp bề mặt mềm mại như lụa.
- Áo Sơ Mi Không Cần Ủi Dáng Ôm