Chỉ một chiếc áo thun cũng có sức mạnh lan tỏa hòa bình. ~ Sức mạnh của trang phục Số 29

Đây là phần cuối của loạt bài gồm ba phần về PEACE FOR ALL trong ấn phẩm Sức mạnh của trang phục số 29.

Campuchia
Những việc làm để mang lại nụ cười cho các em ở vùng nông thôn Campuchia, nơi vẫn còn những thách thức trong cách trẻ em được đối xử, bao gồm cả việc sử dụng các hình thức kỷ luật mang tính bạo lực.

Tại Campuchia, vẫn còn những trường hợp trẻ em phải chịu các hình thức kỷ luật khắc nghiệt, bao gồm la mắng hoặc trừng phạt bằng thể chất tại trường học và ở nhà. Phối hợp với cộng đồng, PEACE FOR ALL đã triển khai các hoạt động nhằm nâng cao nhận thức và củng cố hệ thống bảo vệ trẻ em tại 43 trường tiểu học công lập ở tỉnh Kampong Cham*¹, đồng thời tiếp cận 12.600 học sinh với nỗ lực giảm thiểu tình trạng bạo hành thể chất, bắt nạt, phân biệt đối xử và bóc lột sức lao động trẻ em. Hy vọng rằng khi những hành vi bạo lực trong cuộc sống được ngăn chặn, các em sẽ có những ngày tháng vui vẻ hơn và một tương lai tươi sáng hơn.

Tina đang học lớp 6 tại một trường tiểu học. Vì cả bố và mẹ đều mưu sinh bằng nghề đánh bắt cá trên sông Mekong nên họ thường xuyên phải xa nhà, để Tina lại cho ông bà chăm sóc. Ước mơ của em là một ngày nào đó sẽ trở thành giáo viên. PEACE FOR ALL đang đồng hành và hỗ trợ em trên hành trình thực hiện ước mơ của mình.

Trong khuôn khổ hợp tác với Save the Children, PEACE FOR ALL đã triển khai một dự án tại Campuchia mang tên "Xóa bỏ bạo lực thông qua trao quyền cho trẻ em". Save the Children nỗ lực sử dụng giáo dục để chấm dứt mọi hình thức bạo lực, dù xảy ra ở trường học, tại nhà hay tại các nơi cộng đồng.

Những đứa trẻ này phải đối mặt với những hình thức bạo lực nào? Một phần trong số đó đến từ những người lớn xung quanh, dưới danh nghĩa “dạy cho chúng một bài học”. Việc bị đánh hoặc phải hứng chịu những lời mắng nhiếc vô lý cũng là bạo lực.

Tại Nhật Bản, cách đây khoảng nửa thế kỷ, mọi người có xu hướng xem nhẹ việc bố mẹ hoặc giáo viên sử dụng hình phạt lên thân thể đối với trẻ. Xa hơn về trước, trẻ em cũng thường bị buộc phải nghỉ học để phụ giúp cha mẹ trong những mùa vụ nông nghiệp. Lao động cưỡng bức cũng là một hình thức bạo lực.

Ở vùng nông thôn tại Campuchia, điều kiện kinh tế đôi khi khiến học sinh tiểu học phải nghỉ học trong vài tháng để phụ giúp gia đình thu hoạch hạt điều hoặc xoài. Khi trẻ ưu tiên công việc thay vì việc học, điều này tạo ra những rào cản đáng kể đối với việc duy trì quá trình học tập. Do những hoạt động này gắn bó sâu sắc với sinh kế của gia đình và thường được người dân địa phương xem là một phần đóng góp cần thiết cho gia đình, việc đảm bảo trẻ được đến trường quanh năm vẫn là một thách thức phức tạp*².

Dành thời gian để tự suy ngẫm

Tại tỉnh Kampong Cham, nơi Tina sinh sống, nhiều người cho rằng trẻ em phải tôn trọng người lớn tuổi. “Có gì sai với điều đó?” - bạn có thể thắc mắc như vậy. Tuy nhiên, nếu trẻ em luôn phải làm theo mọi điều mà bố mẹ nói, các em có thể trở nên dễ bị tổn thương trước bạo lực.

50 năm trước, Campuchia xảy ra chiến tranh với nước láng giềng Việt Nam. Trong nước, chế độ Pol Pot tiến hành đàn áp và sát hại nhiều đối tượng, trong đó có giới trí thức, các nhà lãnh đạo của chính quyền tiền nhiệm và giáo viên, để lại một giai đoạn lịch sử với hơn 1,5 triệu người thiệt mạng. Cho đến ngày nay, việc chủ động nắm bắt tình hình vẫn rất cấp thiết khi triển khai các hoạt động gần với khu vực biên giới Thái Lan.

Trong bối cảnh lịch sử và những vấn đề vẫn còn tồn đọng này, xóa bỏ bạo lực đối với trẻ em đã trở thành một ưu tiên cấp quốc gia tại Campuchia. Mặc dù Bộ Giáo dục đã tích cực triển khai các hoạt động trong hệ thống trường học, nhưng việc chấm dứt thực trạng này không thể chỉ dừng lại ở phạm vi giáo dục, mà đòi hỏi sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức và thái độ của cả phụ huynh cùng toàn thể cộng đồng*³.

Một rào cản khác là trẻ chưa hẳn đã nhận diện được đâu là hành vi bạo lực, cũng như chưa biết cách xử lý khi bản thân trở thành nạn nhân. Trẻ em luôn xứng đáng được an toàn dưới mái trường - nơi các em tự do học tập, suy nghĩ và chia sẻ cùng bạn bè. Quan trọng hơn, các em cần được tiếp thêm sự tự tin để cất lên tiếng nói và kết nối với nhau. Khi nhận thức này được lan tỏa trong trẻ em, nó có thể tiếp tục truyền đến phụ huynh và mở rộng ra cộng đồng. Đây là một quá trình cần thời gian, nhưng bắt đầu từ chính trẻ em có thể là một hướng đi thiết thực và bền vững.

Save the Children, tổ chức hoạt động với sứ mệnh thúc đẩy quyền trẻ em, đã sử dụng nguồn quỹ được quyên góp thông qua PEACE FOR ALL để triển khai các chương trình tại Campuchia trong hai năm qua, với mục tiêu chấm dứt bạo lực đối với trẻ em. Các dự án này đã mang lại lợi ích cho 12.600 học sinh tại 43 trường tiểu học công lập ở tỉnh Kampong Cham.

Để trẻ tự lựa chọn

Trẻ em thường thậm chí không nhận ra những gì mình đang trải qua là bạo lực hay là hình phạt thể xác. Giống như việc nhẹ nhàng tưới nước và chờ những hạt giống về sự nhận thức không sử dụng bạo lực nảy mầm, điều quan trọng là dành cho trẻ khoảng lặng để suy nghĩ, nhìn nhận và tự đặt ra những câu hỏi cho chính mình.

Sau khi tham dự những buổi học đầu tiên tại trường về hình phạt thể xác, sự phân biệt đối xử và bốc lột sức lao động trẻ em, Tina nhận ra rằng “những tình huống bạo lực và hành vi coi thường cũng có thể xảy ra ở trường học. Các em có thể bị phân biệt đối xử vì màu da, hoàn cảnh gia đình, hoặc bị xúc phạm theo những cách để lại những tổn thương trong lòng.” Một bài học quan trọng khác mà Tina nhận ra là bạo lực không chỉ gây tổn thương cho cơ thể mà còn ảnh hưởng đến tinh thần.

Các buổi học phòng chống bạo lực được tổ chức định kỳ hàng tuần trong giờ sinh hoạt toàn trường. Đây không phải là những bài phát biểu chỉ diễn ra một lần, mà là các buổi học thường xuyên giúp học sinh hiểu sâu hơn về vấn đề, đồng thời lồng ghép những ý tưởng mới vào cuộc sống của các em.

Cách học sinh truyền đạt những điều đã học được đến bố mẹ và cộng đồng là do chính các em quyết định.

Hai năm sau, các em học sinh đã chọn cách lan tỏa thông điệp qua một vở kịch, biến những tình trạng bạo lực thường ngày thành một màn trình diễn để truyền tải rằng hành vi đó là không thể chấp nhận được. Kịch bản được xây dựng cùng nhau qua các buổi thảo luận, phân vai, học thoại và chia sẻ ý tưởng nhằm truyền tải thông điệp một cách hiệu quả hơn.

Việc đưa vở kịch lên sân khấu dưới dạng một sự kiện cộng đồng đã giúp việc mời phụ huynh và hàng xóm đến tham dự trở nên dễ dàng hơn, đồng thời việc tìm ra cách truyền tải tốt nhất về tầm quan trọng của việc chấm dứt bạo lực cũng trở thành một cơ hội để các em hiểu sâu hơn về vấn đề này.

Khiến người lớn phải nhìn nhận một cách nghiêm túc

Vở kịch diễn ra như sau: một người mẹ ép con mình đến làm việc cho một gia đình khác để đổi lấy tiền công. Đứa trẻ luôn cảm thấy buồn bã. Khi những người hàng xóm chứng kiến sự việc, họ lên tiếng phản đối hành động của người mẹ và đứa trẻ được trở về nhà.

Bên cạnh vở kịch, các buổi thảo luận về chấm dứt bạo lực cũng được tổ chức, tạo cơ hội để trẻ em trực tiếp đối thoại công khai với hiệu trưởng và các quan chức chính quyền địa phương-trong đó chính các em học sinh đảm nhận vai trò dẫn chương trình.

Ban đầu, những người lớn trong khán phòng có vẻ khá dè dặt, nhưng khi chứng kiến các em tự tin bày tỏ suy nghĩ một cách hùng hồn, nét mặt của họ dần thay đổi, trở nên nghiêm túc và tập trung hơn. Cuối cùng, những điều các em chia sẻ đã thực sự khiến họ xúc động sâu sắc.

“Con muốn có thêm nhiều người biết đến những chương trình này,” Tina chia sẻ. “Khi đó, mọi người sẽ hiểu rằng bạo lực là điều sai trái, và tất cả chúng ta có thể sống một cuộc sống hòa bình... Thực ra, con có một ước mơ. Con muốn lớn lên và trở thành một giáo viên, với một lớp học tràn ngập những đứa trẻ luôn nở nụ cười. Trong suy nghĩ của con, hòa bình là khi trẻ em có thể sống mà không phải sợ hãi và luôn nở một nụ cười trên môi khi hình dung về một tương lai tươi sáng.” Nụ cười của Tina vô cùng rạng rỡ và tràn đầy niềm vui.

*1 https://www.savechildren.or.jp/scjcms/sc_activity.php?c=5
*2 Dựa trên các chuyến thăm cộng đồng và phỏng vấn các bên liên quan
*3 Kế hoạch quốc gia của Campuchia nhằm chấm dứt bạo lực đối với trẻ em | UNICEF Campuchia (https://www.unicef.org/cambodia/reports/cambodias-national-plan-end-violence-against-children)

■Về PEACE FOR ALL
Dự án PEACE FOR ALL, được triển khai vào tháng 6 năm 2022, giới thiệu các mẫu áo thun mang thiết kế thể hiện mong ước về hòa bình, do các cộng tác viên có mối quan hệ mật thiết với UNIQLO tự nguyện đóng góp với chung mục tiêu “hành động với khát vọng vì hòa bình thế giới”. Fast Retailing Co., Ltd., công ty vận hành UNIQLO, quyên góp toàn bộ lợi nhuận từ việc bán các sản phẩm này (tương đương 20% giá niêm yết mỗi sản phẩm tại Nhật Bản) để hỗ trợ các hoạt động của các tổ chức đối tác trên khắp thế giới, nhằm giúp đỡ những người chịu ảnh hưởng bởi nghèo đói, phân biệt đối xử, bạo lực, xung đột và chiến tranh.

■Các tổ chức nhận quyên góp hiện tại

UNHCR, Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn　https://www.unhcr.org/jp/

UNHCR, Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn, là một tổ chức toàn cầu hoạt động với mục tiêu cứu trợ, bảo vệ quyền lợi và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho những người buộc phải rời bỏ nhà cửa do xung đột và đàn áp. UNHCR dẫn dắt các hoạt động quốc tế nhằm bảo vệ người tị nạn, các cộng đồng phải di dời và những người không quốc tịch. Tổ chức cung cấp các sự hỗ trợ cần thiết, góp phần bảo vệ các quyền cơ bản của con người và xây dựng những giải pháp giúp mọi người có một nơi an toàn để gọi là nhà, từ đó có thể xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn. UNHCR cũng nỗ lực đảm bảo những người không quốc tịch được công nhận quốc tịch. Các đội ngũ của UNHCR mang đến sự chuyên môn, lòng trắc ẩn và sự tận tâm không ngừng để bảo vệ và chăm sóc hàng triệu người trên toàn thế giới.

Save the Children　https://www.savethechildren.net/

Save the Children là một tổ chức quốc tế luôn đặt trẻ em lên hàng đầu, ở mọi nơi và trong mọi hoàn cảnh. Dù trong chiến tranh, thiên tai hay khi trẻ em bị bỏ bê, tổ chức vẫn không ngừng hành động với lòng can đảm và sự tận tâm để bảo vệ tuổi thơ của mỗi em. Họ nỗ lực đảm bảo trẻ em được an toàn, khỏe mạnh và có cơ hội học tập, đồng thời giải quyết các vấn đề ở quy mô rộng hơn như nghèo đói và bất bình đẳng. Lấy tiếng nói của trẻ em và cộng đồng địa phương làm nền tảng, tổ chức duy trì sự độc lập và kiên định với các nguyên tắc của mình. Mọi hành động và quyết định của Save the Children đều dựa trên một nguyên tắc cốt lõi: trẻ em phải luôn được đặt lên hàng đầu. Hiện nay, Save the Children đang hoạt động tại khoảng 100 quốc gia.

Plan International　https://www.plan-international.jp/

Plan International là một tổ chức phát triển và nhân đạo hoạt động tại hơn 80 quốc gia, hợp tác cùng trẻ em, thanh thiếu niên, những người ủng hộ và các đối tác để hướng tới một thế giới công bằng, nơi mọi người đều bình đẳng. Để đạt được mục tiêu này, tổ chức tập trung giải quyết những nguyên nhân gốc rễ của các vấn đề và bất bình đẳng mà trẻ em và trẻ em gái phải đối mặt. Plan International đồng hành cùng trẻ em từ khi mới sinh cho đến tuổi trưởng thành, đồng thời giúp các em chuẩn bị và ứng phó với những cuộc khủng hoảng cũng như nghịch cảnh trong cuộc sống.

Quỹ tài trợ phim về Người tị nạn (DFF)　https://iffr.com/en/dff

Quỹ tài trợ phim về Người tị nạn hỗ trợ các nhà làm phim phải di dời, cũng như những nhà làm phim xây dựng các câu chuyện chân thực về trải nghiệm của những người phải rời bỏ nơi ở của mình. Được thành lập và đồng điều hành bởi nữ diễn viên kiêm nhà sản xuất Cate Blanchett, quỹ được ra mắt tại Liên hoan phim Quốc tế Rotterdam vào năm 2025 và do Hubert Bals Fund của IFFR quản lý. UNIQLO là một trong những đối tác sáng lập của sáng kiến này.