Veiligheid en een nieuw leven vinden in het verre Japan | The Power of Clothing No.26
Aug 15, 2025
Power of Clothing
In nummer 25 spreken we met Masamba, een man uit de Democratische Republiek Congo in Afrika die werkt bij de UNIQLO Ginza-winkel in Japan. De Democratische Republiek Congo, een voormalige kolonie van België die inmiddels onafhankelijk is geworden, wordt geteisterd door burgeroorlog en sociale onrust, waardoor grote aantallen mensen het land ontvluchten. Onderdrukking in zijn thuisland maakte het voor Masamba onmogelijk om te leven. Hij gaf les in aardrijkskunde en wiskunde. 16 jaar geleden drong zijn vriend bij de overheid er bij hem op aan om zijn toevlucht te zoeken in Japan.
Hij dwaalde door de straten en zag er radeloos uit. Hij hoorde een stem vragen: "Is er iets?"
We spraken met Masamba in het gedeelte van de winkel dat alleen toegankelijk is voor medewerkers. Hij is een geduldig luisteraar en een vriendelijke spreker.
Nadat hij de Democratische Republiek Congo, waar hij geboren was, had verlaten, nam Masamba een aantal vluchten die hem naar Japan brachten. Hij had geen vrienden of familie en sprak de taal niet. Hij had een hotelovernachting geboekt in Ginza, maar wist dat hij een goedkopere plek moest vinden om te verblijven terwijl hij zijn vluchtelingenstatus aanvroeg. Hij had echter geen idee waar hij heen moest of hoe hij de procedure moest starten. Het was 2008, dus hij had geen smartphone.
De volgende ochtend checkte hij uit bij het hotel en sleepte hij zijn koffer door Ginza. Hij moet er niet helemaal op zijn gemak hebben uitgezien, want een Japanse man kwam naar hem toe en vroeg in het Engels: "Is er iets mis? Zoekt u iets?"
Zijn gezicht stond vriendelijk, dus glimlachte hij en antwoordde.
"Ik hoop dat u me kunt vertellen waar ik me bij de VN kan registreren voor een vluchtelingenstatus."
"We komen er wel uit," zei de man en bracht hem terug naar het kantoor van zijn bedrijf. Deze man en zijn collega's zochten het adres op, belden van tevoren en gaven hem vervolgens een adres op een papiertje.
"Hier moet je heen," zeiden ze. "Vind je het goed om alleen met de metro te reizen?"
"Ik ben gisteren pas aangekomen. Ik heb geen idee hoe het hier werkt."
"Heb je geld?"
"Een beetje."
"Oké, geef dit adres dan maar aan een taxichauffeur, die brengt je er wel heen." De man belde een taxi voor hem.
Democratische Republiek Congo (Gebaseerd op gegevens van het Japanse Ministerie van Buitenlandse Zaken)
Dit land, gelegen in het hart van Afrika, staat qua oppervlakte op de 11e plaats wereldwijd. Het klimaat varieert van gletsjergebergten aan de oostgrens tot tropische regenwouden, plateaus en uitgestrekte bekkens. De hoofdstad Kinshasa, gelegen in het stroomgebied van de Congostroom, is een moderne stad met een bevolking die vergelijkbaar is met die van centraal Tokio. Dictatuur heeft plaatsgemaakt voor een burgeroorlog en volgens schattingen van de UNHCR zijn meer dan acht miljoen mensen hun huizen ontvlucht.
Geschiedenis
Een koloniaal bezit van België in de 20e eeuw, dat in 1960 onafhankelijk werd. Kort daarna verdeelden moordpartijen en staatsgrepen het land, dat nog steeds verscheurd wordt door conflicten. De Democratische Republiek Congo, die in 1971 werd omgedoopt tot Republiek Zaïre, kreeg in 1997 haar huidige naam, hoewel de politieke onrust aanhoudt.
Economie
Een van de armste landen ter wereld, hoewel rijk aan minerale grondstoffen. Volgens Mineral Commodity Summaries 2024 staat het land wereldwijd op de eerste plaats in kobaltvoorraden, op de vierde plaats in koper en op de achtste plaats in tin. Omdat de meeste winst echter naar gewapende conflicten gaat, profiteren burgers weinig van deze rijkdom.
Cultuur
Met een diversiteit aan culturele groepen en talen, de sporen die de jaren onder Belgisch bestuur hebben achtergelaten en een bevolking die voor ongeveer 80% christelijk is, kan dit land niet gemakkelijk worden gereduceerd tot één cultureel symbool. Het onderwijssysteem blijft vol problemen zitten.
Dit land, gelegen in het hart van Afrika, staat qua oppervlakte op de 11e plaats wereldwijd. Het klimaat varieert van gletsjergebergten aan de oostgrens tot tropische regenwouden, plateaus en uitgestrekte bekkens. De hoofdstad Kinshasa, gelegen in het stroomgebied van de Congostroom, is een moderne stad met een bevolking die vergelijkbaar is met die van centraal Tokio. Dictatuur heeft plaatsgemaakt voor een burgeroorlog en volgens schattingen van de UNHCR zijn meer dan acht miljoen mensen hun huizen ontvlucht.
Geschiedenis
Een koloniaal bezit van België in de 20e eeuw, dat in 1960 onafhankelijk werd. Kort daarna verdeelden moordpartijen en staatsgrepen het land, dat nog steeds verscheurd wordt door conflicten. De Democratische Republiek Congo, die in 1971 werd omgedoopt tot Republiek Zaïre, kreeg in 1997 haar huidige naam, hoewel de politieke onrust aanhoudt.
Economie
Een van de armste landen ter wereld, hoewel rijk aan minerale grondstoffen. Volgens Mineral Commodity Summaries 2024 staat het land wereldwijd op de eerste plaats in kobaltvoorraden, op de vierde plaats in koper en op de achtste plaats in tin. Omdat de meeste winst echter naar gewapende conflicten gaat, profiteren burgers weinig van deze rijkdom.
Cultuur
Met een diversiteit aan culturele groepen en talen, de sporen die de jaren onder Belgisch bestuur hebben achtergelaten en een bevolking die voor ongeveer 80% christelijk is, kan dit land niet gemakkelijk worden gereduceerd tot één cultureel symbool. Het onderwijssysteem blijft vol problemen zitten.
Futon Cultuurschok
Aangekomen in Shibuya probeerde Masamba de taxirit in Amerikaanse dollars te betalen, maar de chauffeur keek geïrriteerd en zei: "Die kan ik niet meenemen." Maar dat was alles wat hij had, dus bracht de chauffeur hem naar een bank. Terwijl hij de wisselformulieren invulde, kwam een andere Afrikaanse man naar hem toe. "Is er iets?" vroeg hij. Toen Masamba het uitlegde, zei de andere man: "Dit adres is van de afdeling van de VN die vluchtelingenhulp biedt. U kunt daar geen vluchtelingenstatus aanvragen." Nadat hij met de taxichauffeur had afgerekend, ging hij met de man naar het dichtstbijzijnde politiebureau.
De dienstdoende agent gaf hem een paar nuttige instructies. "Ga naar JAR (Japan Association for Refugees)", zei hij, gaf hem een nieuw adres en belde een andere taxi. Bij JAR kreeg Masamba instructies over hoe hij een vluchtelingenstatus kon aanvragen bij de immigratiedienst. Ze gaven hem ook een plattegrond van Tokio, wat informatie over het leven in de stad en boden hem een slaapplaats voor korte tijd aan. In de slaapzaal ontdekte hij tot zijn verbijstering dat hij niet in een kamer met een bed zou slapen, maar op een futon die op de tatamivloer lag. Hij had nog nooit in zijn leven een futon gezien. Maar dankzij de vriendelijkheid van vreemden was zijn tweede dag in Japan, een zeer lange dag, veilig ten einde gekomen.
Ontsnappen aan een door oorlog verscheurd thuisland
"Ik ben geboren in 1975 in Mbanza-Ngungu, een stad in het westen van Congo. Ongeveer 100 kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad Kinshasa ligt de Kongo Universiteit en telt ongeveer 100.000 inwoners. Hoewel Congo nu vrij is van koloniale overheersing, heeft het nog steeds te maken met conflicten, moordpartijen en staatsgrepen, wat heeft geleid tot een groot aantal doden en een gestage stroom mensen die het land verlaten.
De eerste presidents- en parlementsverkiezingen vonden plaats in 2006, maar nadat ik mijn steun aan de oppositiepartij had betuigd, begon ik te vrezen voor mijn eigen veiligheid. "Je kunt maar beter snel het land verlaten," zei een vriend die bij de overheid werkte, "anders word je gearresteerd."
Omdat de Democratische Republiek Congo vroeger een kolonie van België was, is onze officiële taal Frans. De Europese cultuur voelt vertrouwd aan. Voordat ik Congo verliet, overwoog ik om de Franse en Britse consulaten te bezoeken en een visum aan te vragen. Helaas werden ze overspoeld met mensen zoals ik die zich haastten om hun aanvraag in te dienen, waardoor er al om vier uur 's ochtends lange rijen voor de deur stonden.
Ik wist niet of en wanneer ik een visum zou kunnen krijgen. Dus vroeg ik mijn vriend, een ambtenaar, om meer advies. "Je hebt geen tijd om te wachten. Neem dit mee en haast je naar het Japanse consulaat," zei hij, terwijl hij me een ambtenaarspaspoort overhandigde dat hij voor me had gemaakt. En ja hoor, ik kreeg een visum voor Japan en begon met de voorbereidingen voor mijn reis.
Als docent aardrijkskunde en wiskunde zag ik Japan als een hightech, geavanceerde samenleving. Maar ik wist helemaal niets van de Japanse taal of cultuur. Europa zit vol vluchtelingen uit Afrika, maar ik had nog nooit gehoord van iemand die in Japan zijn toevlucht zocht. Nu ik het visum had, wist ik dat ik het moest proberen."
Van vluchtelingenstatus naar werk
Hier is een overzicht van de stappen die nodig zijn om een vluchtelingenstatus in Japan te verkrijgen.
1. Vraag een vluchtelingenstatus aan
Nadat je het land bent binnengekomen, vraag je een vluchtelingenstatus aan bij de immigratiedienst. Dien de formulieren in, neem deel aan het interview en wacht op de resultaten.
2. Ga naar de Japan Association for Refugees (JAR) of het Refugee Assistance Headquarters (RHQ).
Deze organisaties verstrekken financiering voor levensonderhoud, huisvesting en medische kosten terwijl aanvragers van een vluchtelingenstatus wachten op de resultaten.
3. Aangewezen activiteiten
Vraag de tijdelijke verblijfsvergunning voor aangewezen activiteiten aan en wacht op de resultaten van de aanvraag.
4. Vluchtelingenstatus
Mensen die een vluchtelingenstatus hebben gekregen, kunnen in Japan werken en wonen. RHQ biedt een educatief programma voor verblijfsondersteuning, inclusief Japanse taallessen, leefstijlbegeleiding en hulp bij het vinden van een baan.
5. Werkgelegenheid
Nieuwe inwoners verfijnen hun taalvaardigheden en begrip van de Japanse werkcultuur tijdens hun zoektocht naar een baan. Momenteel neemt slechts een beperkt aantal bedrijven proactief mensen aan die een vluchtelingenstatus hebben gekregen.
Eten opent deuren
"Ik begon alles op orde te krijgen. JAR was zo vriendelijk en geduldig om me te helpen met alle formulieren. Nadat het papierwerk compleet was, ging ik naar de immigratiedienst, maar het aanvragen van de vluchtelingenstatus was niet zo eenvoudig. Mijn ambtenarenpaspoort was een probleem. Kijk, mijn vriend wist dat als we mijn echte naam hadden gebruikt, ik bij het verlaten van het land vastgezet had kunnen worden, dus gebruikte hij in plaats daarvan een gewone naam die toevallig ook breed vertegenwoordigd was in het politieke regime. Mijn visum was meteen afgegeven omdat ik een aanvraag had ingediend om als ambtenaar naar Japan te gaan.
In de ogen van de Japanse overheid was het tegen de regels om een valse naam in je paspoort te gebruiken, ongeacht de reden, wat betekende dat ik geen asiel kon aanvragen. Mijn aanvraag werd afgewezen en ik kreeg alleen een vreemdelingenkaart. Maar dit gaf me geen recht om te werken. Zonder vluchtelingenstatus in behandeling zou ik een andere weg moeten inslaan als ik in Japan wilde blijven. Tijdens een bezoek aan het RHQ (Refugee Assistance Headquarters) leerde ik over Japanse taallessen en kreeg ik allerlei steun.
Een van de dingen waar ze me over vertelden was Kalabaw No Kai, een organisatie die buitenlandse werknemers, immigranten en vluchtelingen helpt. Ze boden niet alleen Japanse lessen aan, maar ook lezingen over het begrijpen van de Japanse cultuur, die ik ijverig volgde. Ik kreeg veel steun van Kalabaw No Kai, waarvoor ik enorm dankbaar ben.
Ik spreek vloeiend Frans, maar Engels is niet makkelijk voor me. De organisatoren communiceerden met ons in het Engels. Met mijn Engels kon ik de complexe situatie in Congo niet beschrijven, noch de tragische burgeroorlog bespreken, noch deze mensen vertellen waar ik stond.
Op een gegeven moment organiseerde Kalabaw No Kai een festival dat tot doel had de communicatie tussen immigranten, vluchtelingen, de organisatoren en de gemeenschap te bevorderen. We hoopten ook wat geld te verdienen met koken en eten verkopen. Ik was verantwoordelijk voor het maken van een Frans kipgerecht, iets waar ik in Congo dol op was. Toen kwam er een Japanse professor, die bezig was met een bord, naar me toe en zei: "Deze smaken brengen me terug in de tijd." Het bleek dat hij in Frankrijk dit soort eten had gegeten. "Kun je Frans spreken?" vroeg ik, in het Frans om een gesprek te beginnen. Deze professor wist wat er in Congo gebeurde en begreep waarom ik was vertrokken. Hij hielp de anderen in Kalabaw No Kai mijn situatie te herkennen. Dit versterkte de overtuiging van de groep dat ik een vluchtelingenstatus moest krijgen. Uiteindelijk schakelden we een advocaat in en brachten we de zaak voor de rechter.
Tegen de tijd dat we gewonnen hadden en ik de vluchtelingenstatus kreeg, was ik al zeven jaar in Japan. Het is moeilijk om samen te vatten hoe die jaren waren. Ik ben zo dankbaar dat ik een vaste baan heb bij UNIQLO Ginza en ik ben zo positief over de toekomst.
Ik heb twee zoons. De een is vier, de ander zeven maanden oud. Kinderen opvoeden is zwaar! Omdat mijn zoons in Japan opgroeien, hebben ze Congo niet gezien, hun roots niet gezien. De oudste zoon spreekt Lingala, een van de talen van Congo, naast Engels, Japans en Frans. Engels is zijn sterkste punt. Zijn favoriete anime is in het Engels, dus dat zegt wel wat. Mijn vrouw voelt zich het meest op haar gemak in het Frans. Ze kan redelijk goed Engels luisteren, maar het is moeilijk voor haar om te spreken.
In Kinshasa, de hoofdstad van de Democratische Republiek Congo, is Lingala de voertaal. In het oosten wordt Swahili gesproken. In het westen is het Kikongo en in de centrale regio Tshilubà. Dit zijn de vier hoofdtalen, maar als je de stammen meetelt, zijn er 450 culturele groepen. Onder hen is Lingala een taal die de meeste mensen spreken.
Omdat we geen Lingala-lesboeken hebben, zorgen we ervoor dat we elke dag met onze kinderen Lingala spreken. Je hebt geen boeken nodig om woorden te leren en te leren spreken. Ik wil dat mijn kinderen Lingala kennen, want ik denk dat er een dag komt dat we terugkeren naar Congo.
Eén ding dat ik nooit mag vergeten over mijn leven in Congo is het weer. Waar ik vandaan kom, in het westen, heeft het land een savanneklimaat, afgekoeld door de zee. Het is er net als de herfst in Japan, maar dan het hele jaar door. Toen de Portugezen in de 15e eeuw voor het eerst het koninkrijk Kongo bezochten, kwamen ze via de oceaan naar het westen. De slavenhandel kwam pas in de 16e eeuw op gang en een tijdlang waren de handelsvoorwaarden relatief evenwichtig. Maar in de 16e eeuw werden we binnengevallen door de Europeanen, het begin van een duistere weg door de geschiedenis.
Masamba op de herenafdeling van UNIQLO Ginza.
Terug van de verloren voorwerpen
Wat ik zo fijn vind aan Japan, is hoe stil het is. Of je nu in de bus of de trein zit, de andere passagiers praten niet zoveel, ze rijden gewoon mee en houden zich gedeisd. In Congo zijn de bussen en treinen net een feestje, waar mensen maar wat kletsen.
Het is ook ongelooflijk hoe je, als je iets kwijtraakt in Japan, het waarschijnlijk terugkrijgt. Eén keer liet ik mijn tas in de trein liggen. Er zaten mijn telefoon en portemonnee in. Toen ik me realiseerde wat er gebeurd was, waarschuwde ik het stationspersoneel en begon een koortsachtige zoektocht, maar ze konden hem niet vinden. Later nam ik echter contact op met de afdeling verloren voorwerpen en ze vertelden me dat mijn tas was gevonden.
Dus ik ging hem ophalen en vond mijn telefoon en portemonnee erin. Er was niets meegenomen. Ik kon het echt niet geloven. Ik ben zo dankbaar voor degene die hem heeft afgegeven. Als dit in Congo was gebeurd, zou ik gerust kunnen zeggen dat de tas weg was, en als hij ooit zou opduiken, zou hij leeg zijn geweest.
UNIQLO Ginza
Hulp aan vluchtelingen in onzekerheid
Ik ben in 2017 bij UNIQLO Ginza gaan werken. Het is dus alweer zeven jaar geleden. Momenteel werk ik bij de herenkleding op de achtste, negende en tiende verdieping. Maar ik sta ook achter de kassa, help klanten in de paskamer, vul de schappen en onderhoud de winkel. Een groot deel van het personeel komt uit het buitenland. Het is een drukke baan, maar erg bevredigend.
Ik kon mijn vrouw uit Congo laten komen. We kregen twee kinderen hier in Japan. De stabiliteit en gemoedsrust die mijn gezin geniet, heb ik aan deze baan te danken. Hoewel mijn komst naar Japan voor mij praktisch toevallig was, ben ik gezegend dat ik op zo'n vredige, rustige plek terecht ben gekomen.
Ik wil andere vluchtelingen helpen met een verhaal dat lijkt op het mijne. Als je vastzit in de toelatingsprocedure, is het alsof je in een soort niemandsland leeft. Elke dag is onzeker. Je weet niet wat er gaat gebeuren. Ik wil die mensen helpen, als een manier om iets terug te doen voor de vriendelijkheid die ik heb ontvangen. Verre van verloren te zijn, zoals in die eerste dagen in Japan, heb ik een Afrikaanse gemeenschap gevonden, mensen uit Congo die hier wonen. Deze connecties vormen een cruciale bron van steun.
Elke dag volg ik de situatie in Congo. Als ze een democratie kunnen vestigen en de situatie kunnen stabiliseren, zou ik mijn familie graag naar huis halen. Ik hoop dat die dag ooit komt.
UNIQLO COFFEE op de 12e verdieping van UNIQLO GINZA en UNIQLO FLOWER op de eerste verdieping aan de straat.
Hoe UNIQLO vluchtelingen aanneemt via het RISE-programma.
Om onze middelen als kledingbedrijf optimaal te benutten, zamelt UNIQLO artikelen in via recyclingdozen in onze winkels. We sorteren wat opnieuw gebruikt kan worden en sturen kleding naar vluchtelingenkampen over de hele wereld, om aan de vraag te voldoen. Tot op heden zijn er meer dan 54,6 miljoen artikelen verzonden naar 80 landen en gebieden (per augustus 2023).
Het RISE-programma (Refugee Inclusion Supporting and Empowerment) werd in 2011 gelanceerd. Het idee is om proactief vluchtelingen aan te nemen in UNIQLO-winkels. Om ontheemden een stabiel leven te bieden in hun nieuwe thuis, zijn werkgelegenheidskansen cruciaal.
In samenwerking met non-profitorganisaties voert UNIQLO sollicitatiegesprekken om de individuele vaardigheden te bepalen. Alle nieuwe medewerkers krijgen les in de waarden en klantenservicemethoden van UNIQLO, evenals taalcursussen in het Japans (of, indien in het buitenland, de lokale taal).
Dit trainingskader omvat ook richtlijnen voor managers, opleiders en winkelpersoneel, gericht op het bevorderen van een diepgaand intercultureel begrip.
Per april 2024 waren er 46 medewerkers met een vluchtelingenstatus werkzaam in 33 winkels in Japan. Deze trend breidt zich uit naar onze winkels in de VS en Europa, evenals naar de bedrijven van de Fast Retailing Group. Het beschouwen van alle medewerkers als onderdeel van hetzelfde team, ongeacht hun afkomst of nationaliteit, is een integraal onderdeel van de bedrijfscultuur.
Door ontheemden toe te voegen aan het personeel van UNIQLO, maken we diversiteit een dagelijkse realiteit.
Mensen helpen wonen en werken in Japan: Refugee Assistance Headquarters (RHQ)
RHQ werd in 1979 door de Japanse overheid opgericht als een platform voor de opvang van vluchtelingen uit Indochina (Vietnam, Cambodja, Laos). Op basis van het overheidsmandaat bieden ze verschillende vormen van hulp aan vluchtelingen, geëvacueerden en mensen die een vluchtelingenstatus aanvragen, met als doel hervestiging.
Mensen die Japan zijn binnengekomen en een vluchtelingenstatus hebben aangevraagd en die niet over eigen middelen beschikken, komen in aanmerking voor vier maanden financiële hulp om de basiskosten van levensonderhoud, huisvesting en medische kosten te dekken. Deze periode kan in individuele gevallen worden verlengd, bijvoorbeeld in geval van ziekte of de zorg voor jonge kinderen.
In afwachting van hun vluchtelingenstatus krijgen de meeste aanvragers een "Designated Activities"-visum voor twee of drie maanden. De middellange tot lange termijnversies van dit visum, waarmee men kan werken, kunnen bijna een jaar in beslag nemen. Zonder het juiste visum is werk niet mogelijk, waardoor dit deel van de aanvraagprocedure het moeilijkst is voor vluchtelingen.
Voor vluchtelingen met een vluchtelingenstatus biedt RHQ een programma ter ondersteuning van hun verblijf in het onderwijs. De dagcursussen duren zes maanden, terwijl de avondcursussen een jaar duren en Japanse taallessen en begeleiding bieden bij het wonen in Japan. Als iemand moeite heeft met reizen naar de lessen, is er huisvesting beschikbaar op relatief korte afstand van de klaslokalen.
Leefstijlbegeleiding helpt mensen bij het afsluiten van een verzekering voor hun kinderen, het voorbereiden van hun kinderen op school en het naleven van de lokale regels voor het scheiden van afval. Momenteel wordt er ook ondersteuning geboden bij het vinden van een baan. RHQ doet voortdurend een beroep op lokale bedrijven en kamers van koophandel om vluchtelingen aan te nemen.
Vroeger kwamen de meeste vluchtelingen uit Azië, maar de laatste jaren komen er steeds meer uit het Midden-Oosten en Afrika. Veel vluchtelingen die deelnemen aan het programma voor verblijfsondersteuning, komen aan met een HBO- of WO-diploma en hopen in diverse sectoren te kunnen werken. Om hen te helpen hun talenten te koppelen aan werk, moeten we een samenleving creëren die ontvankelijker is voor mensen met diverse culturele, religieuze en sociale achtergronden. Waar het allemaal op neerkomt, is dat we proberen elkaar te begrijpen.
Meer dan 30% van het personeel van UNIQLO GINZA komt uit het buitenland. Er zijn veel verschillende perspectieven.
De sfeer wisselt van verdieping tot verdieping, of het nu in het café op de twaalfde verdieping is of in de bloemenwinkel op de eerste verdieping. Medewerker Thidar is een vluchteling uit Myanmar.
Thidar, die de damesafdeling beheert, legt op de foto UTme! uit aan een aantal nieuwsgierige klanten.
Op slechts een paar minuten lopen van de kruising van Ginza 4-chome en Ginza 6-chome heeft UNIQLO GINZA een opmerkelijk divers personeelsbestand. Van de 320 medewerkers kwamen er 110 uit het buitenland (vanaf maart 2024) en drie medewerkers zijn aangenomen via het RISE-programma.
Op doordeweekse middagen zijn alle 12 verdiepingen van de Ginza-winkel vol met klanten van over de hele wereld. Een weerspiegeling van het diverse personeelsbestand.
Elke verdieping is anders ingedeeld en ingericht, maar de hele winkel baadt in natuurlijk licht, waardoor het een genot is om rond te snuffelen. De 12e en bovenste verdieping heeft een eenvoudige caféruimte met een muur van banken. Een perfecte plek om even te zitten en uit te rusten van de jetlag. Is dit Ginza, of New York? Goede vraag. Luister naar de kletsende klanten en je hoort waarschijnlijk Engels, naast vele andere talen. De aanblik van klanten die zich thuis voelen en het personeel dat hen helpt, geeft de winkel een rustige sfeer. Op de vijfde verdieping is er een UTme!-station waar je originele shirts en tassen kunt maken van je favoriete foto's en illustraties. Thidar, die achter de balie staat, is aangenomen via het RISE-programma.
Asiel aangevraagd zonder resultaat
Thidar vluchtte in 2007 uit Myanmar naar Japan.
Myanmar werd eind negentiende eeuw door Groot-Brittannië gekoloniseerd. Later, tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd het land door Japan bezet. In 1948, na de oorlog, riepen de inwoners de onafhankelijkheid uit als de Unie van Birma (die in 1989 door de militaire regering werd omgedoopt tot de Unie van Myanmar).
Myanmar is een veelvoorkomend toneel geweest van staatsgrepen en conflicten, en het dictatoriale bewind is tot op de dag van vandaag voortgeduurd. De onderdrukking en het gewapende conflict in Myanmar namen in 2021 toe. Volgens de UNHCR (Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor Vluchtelingen) hebben meer dan 61.700 mensen hun toevlucht gezocht in buurlanden en daarbuiten, terwijl meer dan 2,9 miljoen mensen gedwongen zijn om in eigen land te verhuizen.
Toen de dictatuur in 2007 burgerdemonstraties verbood, nam Thidar, die zich zorgen maakte over haar veiligheid, contact op met haar zus en zwager, die al in Japan woonden, en ze verliet Myanmar.
Toen ze in Japan was, vroeg ze een vluchtelingenstatus aan bij de immigratiedienst, maar die werd afgewezen. Het enige wat ze kon krijgen, was een visum voor "Aangewezen Activiteiten". Visa die door het Ministerie van Justitie worden afgegeven, staan bepaalde soorten werk toe voor een periode van drie maanden tot vijf jaar. In Thidars geval was dat zes maanden. Voordat die periode verstreken was, kon ze naar de immigratiedienst gaan voor een sollicitatiegesprek. Als haar situatie als uitzonderlijk werd beschouwd, kon ze een verlenging krijgen.
Thidar kon haar visum van zes maanden meerdere keren verlengen. Later werd het telkens met een jaar verlengd. In haar zesde jaar in Japan kreeg ze eindelijk de vluchtelingenstatus.
In de tussentijd had ze gewerkt in een hamburgertent en een yakitori-restaurant. Omdat ze in het begin geen Japans kon lezen, was het een hele uitdaging om de menukaart te leren en bestellingen foutloos op te nemen. Door de omgang met klanten leerde ze dat ze de taal goed moest beheersen om in Japan te kunnen wonen en werken. Een vriend wees haar op de sociale zekerheidsinstelling Support21, die gespecialiseerd is in het helpen van vluchtelingen om onafhankelijk te worden. Ze bieden ook Japanse lessen aan, die ze begon te volgen en besteedde een groot deel van haar vrije tijd aan haar studie.
Ochtendvergadering op de 12e verdieping van UNIQLO GINZA. Dit was een bijzondere ochtend, omdat ze het 10-jarig jubileum van een personeelslid vierden.
UNIQLO wordt aanbevolen voor Japanse lessen
Terwijl ze worstelde om haar weg te vinden, hoorde Thidar dat haar moeder in Myanmar ziek was geworden. Omdat ze geld naar huis moest sturen voor de medische kosten, zat ze een tijdje financieel krap. Toen begon ze te verlangen naar een stabielere bron van inkomsten en een rustiger leven.
Op een dag vroeg haar docent Japans haar: "Thidar, zou je ooit bij UNIQLO willen werken?" Ze hield van mode en was geïnteresseerd in het werk. Thidar beschouwde deze aanbeveling als een geruststellend teken dat haar Japanse vaardigheden verbeterden. Support21 gaf haar begeleiding bij het schrijven van cv's en het invullen van sollicitatiebrieven, waardoor ze alles op orde kreeg.
Nadat ze was geselecteerd voor het RISE-programma, had Thidar een sollicitatiegesprek met een docent, die haar Japanse vaardigheden voldoende vond. Kort daarna begon ze te werken, terwijl ze daarnaast speciale taallessen van het RISE-programma volgde. Thidar zegt dat ze zich nog steeds de combinatie van opluchting en angst herinnert die ze voelde.
UNIQLO's ondersteuningsprogramma's voor vluchtelingen werden in 2011 gelanceerd. Het bedrijf, de winkels en het personeel hebben een schat aan ervaring opgedaan. In de loop der tijd is er een filosofie ontstaan: erkennen dat ieders ervaring anders is, je kunt met vluchtelingen op dezelfde manier communiceren als met de rest van het personeel, zonder al te veel voorkeursbehandeling, zodat ze gewend raken aan de aard van het werk.
UNICLO neemt al meer dan 20 jaar proactief mensen met een beperking aan. Dit programma belichaamt een zeer vergelijkbare filosofie. Het bevorderen van begrip en samenwerking maakt het team in een winkel uiteindelijk sterker, verbetert de communicatie en daarmee de kwaliteit van de winkelervaring – een filosofie die door het hele bedrijf is omarmd.
Burgerschap en Ondernemerschap
Thidar was toegewezen aan UNIQLO GINZA.
Toen ze de ruimte voor medewerkers binnenstapte, zag ze dat de borden zowel in hiragana als in het Engels waren geschreven, zodat medewerkers die nog Japans studeerden het gemakkelijk konden lezen. Ze vond het geruststellend dat verschillende medewerkers ook vluchtelingen waren. Ze was vooral blij dat ze in de kledingindustrie werkte.
Wat haar in het begin verbaasde, was hoe vaak mensen haar in het Japans aanspraken, vanwege haar uiterlijk. Ze praatten alsof ze wist wat ze zeiden, maar soms kon ze het niet volgen. "Sorry, kunt u dat nog eens zeggen?" vroeg ze, wanneer ze even naar haar naambordje keken en zeiden: "Oh, je bent geen Japanner", om vervolgens langzamer verder te praten. Hoe frustrerend dit ook was, het was niet helemaal erg. Thidar was dankbaar dat de klanten bereid waren haar tempo te volgen.
In haar beginjaren bij de ochtendbijeenkomst kon ze maar zo'n 20% van wat er gezegd werd, opvangen. Maar door haar collega's om uitleg te vragen, kwam ze erachter. Alles kon worden opgelost door vragen te stellen. Dit was een openbaring.
Ze leerde veel. Wat er allemaal komt kijken bij het verminderen van plastic afval, hoe belangrijk het is om kleding te recyclen en wat nog gedragen kan worden naar vluchtelingen over de hele wereld te sturen. Werken in de winkel in Ginza heeft haar de kans gegeven om in de praktijk te leren en inzicht te krijgen in de duurzaamheidsprojecten van UNIQLO.
Momenteel overweegt Thidar om zich aan te melden voor naturalisatie tot Japans staatsburger. Ze checkt dagelijks het nieuws uit Myanmar, maar de situatie lijkt niet te verbeteren. Het personeel in de winkel in Ginza is aardig. Het is een baan die de moeite waard is. Ze is gewend geraakt aan het leven in Japan. Ze heeft een stabiel bestaan gevonden. Haar droom is om ooit haar eigen kledingboetiek te openen – een droom die haar drijfveer om het Japanse staatsburgerschap te verkrijgen, voedt.
Verschil maakt deel uit van de ervaring, maar we proberen allemaal dingen vanuit een positief perspectief te benaderen.
Yuki Koda
Manager, UNIQLO GINZA
Bij UNIQLO GINZA verwelkomen we regelmatig klanten uit meer dan 130 verschillende landen. Voordat ik bij de winkel in Ginza kwam, werkte ik zelf in het buitenland als manager van een UNIQLO in New York City. In Amerika is het niet ongebruikelijk dat het personeel bestaat uit mensen met roots in Zuid-Amerika, China, Europa, Azië of Afrika. Soms is er een spreiding in Engelse taalvaardigheid, maar het is duidelijk dat iedereen zijn best doet, dus de taalbarrière is niet zo'n groot probleem. Iets wat me is opgevallen sinds mijn terugkeer naar Japan, is een algemene intolerantie voor kleine verschillen. Een beetje constructieve kritiek is echter wel goed. Als je dingen vanuit een positief perspectief bekijkt, is het makkelijker om aanpassingen te maken. Zo doe ik mijn werk.
Het creëren van een wereldwijde ruimte waar nationaliteit nooit een probleem is.
Takaya Nagai
Waarnemend manager, UNIQLO GINZA
We hebben 320 medewerkers bij UNIQLO GINZA, waarvan meer dan 30% uit het buitenland komt. Je hoort ze dagelijks klanten helpen in het Japans, Engels en Chinees, en, afhankelijk van de dienst, ook in het Koreaans, Frans, Russisch, Thais, Mongools of Vietnamees. Klanten maken sinds kort gebruik van vertaalapps, wat de taalbarrière aanzienlijk verlaagt. Als iemand hulp nodig heeft, bieden we beleefde en vriendelijke hulp. We willen een wereldwijde ruimte creëren waar nationaliteit nooit een probleem is, noch voor personeel noch voor klanten. Ik denk dat dit onze winkels een lichte en luchtige sfeer geeft waar iedereen zich thuis kan voelen.
Feedback van UNIQLO Ginza-medewerkers
Kayo (Japan)
Dit is een plek waar ik mezelf voel groeien. Ik kon hier zelfs na zeven maanden zwangerschap mijn werk blijven doen.
Gerald (Filipijnen)
Elke dag krijg ik de kans om mijn taalvaardigheden in het Engels en Filipijns te oefenen. Dat maakt mijn werk leuk.
Natalia (Rusland)
Ongeveer een jaar geleden ben ik overgestapt van een winkel in Shinjuku naar UNIQLO Ginza. Ik vind het leuk om klanten van over de hele wereld te ontmoeten.
Ayaka (Japan)
Communiceren met mensen met diverse achtergronden en manieren vinden om hen te ondersteunen, maakt deze baan extra betekenisvol.
Sasitorn (Thailand)
Als ik mensen Thais hoor spreken, zeg ik hallo. Dit is een baan met veel groeimogelijkheden.
Lin (China)
Ik heb drie kinderen. Werken en tegelijkertijd kinderen opvoeden is zwaar, maar ik ga de uitdaging aan. Ik wil de winkelvloer laten stralen.
Yuiko (Japan)
Het is leuk om bij te dragen aan een positieve omgeving, niet alleen voor klanten, maar ook voor het personeel.
UNIQLO Ginza
Adres: 1F-12F, Ginza Komatsu Oostvleugel, 6-9-5 Ginza, Chuo-ku, Tokio, Japan
Openingstijden: 11:00 - 21:00 uur
Afdelingen: DAMES, HEREN, KIDS, BABY, MATERNITY
Route: Neem de Tokyo Metro Ginza-lijn naar Ginza en neem uitgang A2. Loop vervolgens vier minuten.
De menselijke waardigheid behouden, samen optrekken en elkaar helpen.
Ayaki Ito
UNHCR, vertegenwoordiger van Japan
In de zeven decennia sinds UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, werd opgericht om hulp en oplossingen te bieden aan vluchtelingen die de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog in Europa ontvluchtten, is de wereldwijde vluchtelingensituatie aanzienlijk veranderd. Het aantal mensen dat gedwongen is hun huis te ontvluchten vanwege conflicten, vervolging, geweld of mensenrechtenschendingen, is inmiddels wereldwijd opgelopen tot 110 miljoen.
In landen die vluchtelingen opvangen, wordt de vrijgevigheid jegens hen op de proef gesteld. Zelfs landen die historisch gezien belangrijke bronnen van emotionele en materiële steun voor de vluchtelingenzaak waren, hebben de afgelopen jaren te maken gehad met uitdagingen om voldoende hulp te bieden. In de 21e eeuw hebben we ook een verschuiving gezien van multilaterale internationale samenwerking naar een naar binnen gericht unilateralisme. Tegenwoordig horen we regelmatig over bezorgdheid en angst dat vluchtelingen binnenlandse spanningen en verdeeldheid zouden kunnen veroorzaken.
Ik kan me voorstellen dat in Japan, wanneer mensen het woord "vluchteling" horen, velen nog steeds sympathie voor hen hebben, maar denken dat ze er niets aan kunnen doen en het als een onoverkomelijk probleem zien. Bovendien denken mensen bij het horen van woorden als "burgeroorlog" en "politiek" misschien dat het beter is om er ver van weg te blijven.
Het Japan van na de oorlog heeft nooit een burgeroorlogachtige situatie meegemaakt. Toch kan elke Japanner zich een situatie voorstellen waarin ze plotseling hun huis verliezen door natuurrampen, zoals een zware aardbeving, en na een evacuatie in een uitdagende situatie moeten leven. In die zin zijn vluchtelingen niet zo anders. Het zijn mensen die een normaal leven hadden, maar dat plotseling kwijtraakten en gedwongen werden hun huizen te ontvluchten. Door ons op deze manier in hun schoenen te verplaatsen, kunnen we hun situatie beter begrijpen.
Als humanitaire organisatie biedt UNHCR onmiddellijke ondersteuning aan ontheemden in landen die getroffen zijn door conflicten, of in de buurlanden waar ze naartoe vluchten. Maar dit lost niet alles op. In situaties waarin mensen niet naar huis kunnen terugkeren, of waar ze een nieuw leven zoeken op een plek met een andere taal en cultuur, moeten de nationale en lokale overheden samenwerken met ervaren organisaties om strategieën te ontwikkelen om hen te helpen en te verwelkomen in de samenleving. Anders raken vluchtelingen snel geïsoleerd en kunnen ze geen bestaan opbouwen. Zonder steun van zowel de ontvangende overheid als de samenleving als geheel, zullen vluchtelingen geen stabiele toekomst hebben.
Ik heb groot vertrouwen in de kracht van de private sector. Ik hoop dat meer bedrijven het voorbeeld zullen volgen van het Refugee Inclusion Supporting and Empowerment (RISE)-programma van UNIQLO, dat vluchtelingen helpt zelfredzaam te worden. Het programma legt een basis voor vluchtelingen om de taal, cultuur en gewoonten te leren die nodig zijn om zelfstandig te leven en actief deel te nemen aan de verbetering van de lokale gemeenschap als bijdragende leden van de samenleving. Het verdiepen van wederzijds begrip en het elkaar opbeuren zal veel positievere effecten opleveren dan we ons kunnen voorstellen.
Zodra vluchtelingen aan het werk gaan en een plek in de gemeenschap verwerven, wordt het woord 'vluchteling' een overbodige identificatie. Om de menselijke waardigheid te behouden, moeten we elkaar steunen en naast elkaar staan. Door vluchtelingen te helpen hun talenten volledig te tonen, dragen we bij aan de verrijking van onze eigen gemeenschappen.
Om onszelf te verbeteren en een duurzame samenleving te creëren, moeten we een samenleving bouwen die vluchtelingen verwelkomt. Ik hoop oprecht dat je ons daarbij wilt helpen."
TOP